• Ман ҳам ҳамроҳи шавҳарам ба Бухорои ғарқи оташ омадам, Сибир гӯянд, меравам, - Зулайҳо ба шавҳараш нигарист. - Он суханҳое, ки гуфтам, рӯи дил буданд. Худатон медонед.

• Дар даромади Чуқурбозори Самарқанд мардеро аспаш партофт, - гуфт Мирзоумед ҷониби занаш. - Хун ба қадаш равон. Мо як гурӯҳ мардҳои майдаҳонҳо воз нигоҳ карда истодем. Як зани рус аҳволро дида, зуд аз дорухона докаю дору оварда, захми мардро баст. Занҳои мо ҳеҷ гоҳ ин корро намекунанд. Занҳои мо аз зери фаранҷӣ намебароянд.

Дар чашмони сиёҳи Зулайҳо ғазаб чароғак зад, вале назди меҳмон худдорӣ дошта, бо тамасхури нешдор гуфт:

• Аз зери фаранҷӣ намебароянд, мегӯед. Мо мехоҳем зери фаранҷӣ бошем? Зоги сиёҳ шуда гардем? Нотавонию рашку нобоварии мардҳомон моро зери фаранҷӣ даровард. Ҳазор сол аст, ки ин бори масхара, бори андӯҳу алам, аҳмақӣ бар дӯши мо, занҳои мушти пар, асту бар болояш таъна мекунед. - Зулайҳо чойники холиро надаш кашиду афзуд: - Мо, занҳо, дар суҳбатҳоямон ин суханҳоро мегӯем...

Мардҳо мот шуданд.

• Хом гӯю пухта шунав, - гуфт Мирзоумед.

• Келин, ҷони гапро гуфтед. - Мансур базӯр сулфаашро дошт. - Раҳмат ба оилаи ман ҳам, гоҳе ки ба меҳмонию маъракаҳо мерафт, мегуфт: «Кадом душмани қаттол ҳамин фаранҷиро фикр карда баровардааст!»

• Акнун болшевикҳо ин бори масхараро аз дӯшатон мегиранд, - Мирзоумед бо меҳрубонӣ ва ифтихор ба занаш менигарист.

• Яке ба даҳонам омаду гуфтам, - Зулайҳо сурх шуду дасташро ба китфи Ҷовид ниҳод. Ӯ нав дарк кард, ки суханаш сахт баромад. Ва афзуд: - Занҳои русро, ки таъриф кардед, аламам омаду гуфтам.

• Ҳамин алам буд, ки гӯшаи ниҳони дилатонро кушоду мо аз он огоҳ шудем. - Мансур ба пиёла чой рехт.

• Онҳо боз каме сӯҳбат карданд. Мансур рӯйи Ҷовидро, ки хобаш бурда буд, пӯшонда гуфт:

• Дар гузари Говкушон шиносе дорам. Мо дар кунгураҳои Тошканду Хӯканд ҳамроҳ будем. Ӯ дида меоям. Дер омадам, хавотир нашавед.

• Хонаи акаи Низомро мековам. Мо шинос, аз Самарқанд омадам, - гуфт Мансур ҷониби қассобе, ки дӯконаш дар паҳлуи роҳ буд. Ва барои он ки ба хонаи дӯст дасти холӣ наравад, нону гӯшт харид.

• Мо он касро Низом маҳдум мегӯем, - гуфт қассоб ва ҳамроҳи Мансур ҳашде каме қадам зада, аз дур дарвозаи дутабақаи кандакориро, ки ҳалқаҳои гирдаш сурхранг дошт, нишон дод.

Низом маҳдум дар рӯйи ҳавлӣ офтобои тиллодавонда дар даст сархам, мисле ки ҳайрону ҳаросон меистод. Ногаҳ чашмаш ба Мансур афтида, гӯё бовар намекарда