борут намади сӯхта ва боз ким-ҷиҳое ба димоғ мезанад. Дар атрофи девор низ ҳар ҷо – ҳар ҷо қисмҳои ҳарбӣ ҷойгиранд. Дар рӯбарӯи дарвозаҳо батареяҳо қой кардаанд. Ва аз гиру монашон маълум, ки имрӯз ба ин ҷо омадаанд. Баъзеҳо тӯпу пулемёт насб мекунанд, баъзеҳо дар назди девор ба коре машғуланд; нардбон дуруст мекунанд, ё манҷаниқ мемонанд. Ва чунон саросемаанд, мегӯӣ ҳозир муҳорибаро шурӯъ мекунанд. Дар болои девор, дар паси камингоҳҳо низ одамон дар равуоянд. Касе наздик равад, мепаронанд. Ҳамаи ин гиру дорҳо дар дили Чернов ҳиссиёти ба ҳам зид бармеангехтанд. Ин шаҳре, ки атрофаш бо дару девор печонда шудаю шаҳрҳои асри миёнаро ба хотир меорад, баъд аз ҷанги серӯза, ба осмон печидани дудро мебинӣю бас. Ёздаҳ дарвоза бастаю маҳкам. Ба дохил паша пар намезанад. Ин ҳолат изтиробангез аст.

Дар байни полки 10-уми фронти Туркистон ва полки номалуме, дар паҳлуи роҳ харбузаю тарбуз, дар болои гилемҳо себу ангур тӯда карда шудааст. Яқин деҳқонҳои деҳаҳои атроф маҳсули дастранҷашонро барои фурӯш овардаанд. Ба хотири Чернов капитане омад, ки ӯ пагонҳояшро канда буд. Ӯ гуфт, ки ҷонишини сардори рота аст. Насабашро Житов Василий гуфт. Беҳуда нагузошт гӯяд, ки аз кадом рота аст. Ва нисбат ба ӯ нафраташ боз ҳам боло гирифт.

Дуртар аз роҳ, дар паси хору буттаҳо сарбозон ба дарди шикамрав гирифторшуда баҳузур нишастаанд. Аз афташ, ангури ношуста ё харбузаи пулашуда хӯрдаанд. Шамолаке, ки аз ҷониби қибла мевазад, ба машом бӯйи бадро меорад. Аз ақиб кадоме садо мекунад.
– Шумо аз кадом рота?
Онҳо худро паноҳтар мегиранду садо намебароранд.
Чун савол такрор шуду ҷавоб наомад, аз байни қӯшун сержант Мирзоев Манучеҳр садо зад:
– Аз ротаи тирандозҳо.
То дер садои ханда баланд шуду аз паси буттае яке гуфт:
– Мо аз ротаи пулемётчиҳо.
Сарбоз Тяпкин Тимофей ба оҳанги ҷиддӣ пурсид:
– Пулемётҳои клапанҳояшон аз кор баромадаанд? – Ва боз садои ханда аз ду ҷониб баланд мешавад.

Чун ба дарвозаи Мазори Шариф наздик омаданд, полки 7-уми тирандозро диданд. Ҷойи будубоши ин полк чор моҳи охир Қаршӣ буд. Пеш аз он якҷоя бар зидди босмачиҳои Фарғона меҷангиданд. Қувваҳои дар Қаршӣ будаи амирро ҳам инҳо зада, пас ба ин тараф омаданд. Чернов бештар бо ҷонишини командири полк Николай Бандаренко улфат буд. Ӯ таваккуф карда, хост аз рафиқаш дарак гирад. Назди лӯлаи об будааст. Он ҷо ду взвод сарбозҳо бо ҳам занозанӣ доштанд. Ҷангашон барои он будааст, ки як взвод об нӯшидаю ба взводи дигар ки стакан якто будааст, надодаанд. Ин дам Николай аз дохили хаймае баромад. Сарбозҳоро қатор карда танбеҳ дод. Вай ҷавони қоматбаланди табиатан хушвақт аст. Дар дасташ коғазу портфел. Ногаҳон Черновро дида ҳайрон шуд ва давида омада ӯро оғӯш гирифт. Сӯҳбаташон дақиқае давом кард. Чернов дар гуфтори рафиқаш ошуфтагию изтироби ниҳониеро эҳсос кард. Гап гирифтанӣ шуда гуфт: «Атрофи деворро пури қисмҳои ҳарбӣ кардаед».