умрамро вар хӯрдам...» — ба андешаҳо фурӯ рафт кампир ва нигоҳи боварибахшу умедворашро аз шавҳари пираш намеканд.

— Офарин ба ту, Хоҷам-ого, — боз оҳе кашида гуфт кампир. — Ту, ман гумон мекунам, ки пурра дар ташкилотҳои болоӣ ҳам кор карда метавонӣ. Ту хеле рӯшанфӯкрӣ.

Мӯсафед сарашро ёзонда бо завқ ба кампираш нигоҳ кард. Магар ин ҳазл нест? — ба гӯшти уштур даст дароз карда гуфт ӯ.

— Не, ба ман чӣ — бо як физомандӣ ҷавоб дод ӯ. — Барои ин дар Ашқобод мебояд зист, аммо мана деҳаи худро дӯст медорам, тамоми умр дар он ҷо зистам, ҳама нерӯямро ба заминаш бахшидам ва охири умрамро ҳам мехоҳам ин ҷо гузаронам. Ана бо ҳамин дастонам он қадарҳо киштаму коштам, парваридаму ҳосили пахта ғундоштам, ки ҳисобашро намеёбӣ! Ва ҳоло ҳам барои некии одамон аз дастам ҳарчӣ ояд хоҳам кард, зеро онҳо ҳам барои ман меҳрубонанд. Намоз нахондану рӯза надоштан мумкин, аммо ба одамон некӣ накардан гуноҳ аст...

— Ту рост мегӯйӣ, — розӣ шуд кампир. — Пас чаро бачаи Ҷаббори мағозадор...

— Ту номи ӯро аз ёдат бар — гапашро бурид Хоҷам-ого. Номи ӯро дар хонаи ман ёд овардан арзиш надорад. Одаме, ки ба дигарон некӣ кардан намехоҳад ба номи одамӣ сазовор нест!

— То соати ёздаҳ нанӯшӣ, баъди соати ҳафт нанӯшӣ, мебарояд, ки дар ҳолати корӣ, бинӯшӣ, не магар? — гуфт Санам-оча.

— Ту ҳақ мегӯйӣ. Чунин қарор набояд вуҷуд дошта бошад. Агар муқобили бадмастӣ мубориза бурдан хоҳанд, магар роҳе дигар намеёфтанд? Ҳа, — бадмаст, — агар он бадмаст бошад сари вақт метавонад арақи зиёдеро анҷом кунад ва ҳар гоҳе, ки чӣ қадаре хоҳад менӯшад. Ва агар ба хонаи одам саҳар ё шом меҳмон биёяд чӣ ҳам метавонад кард? Соҳибхона аз куҷо метавонад арақ бирӯёнад?

— Аз ҳамин рӯ ман мехоҳам одамонро аз бадбахтӣ раҳонам, — гуфт

— Хоҷам-ого. — Хайр, аз бачаи Абдуҷаббор бас, дигар дар бораи ӯ шунидан ҳам намехоҳам!

Дар ҳамин ҳолат дари даромад чунон васеъ кушода шуд, ки дастакаш ба девор хӯрду аз зарби он андоваи