— Номаш Олма-оча аст, — гуфт мудир, — ин пиразани охирини деҳа аст.
— Охирин? — ҳайрон шуд ҷавонмард. — Магар дар деҳа аз ӯ калонтаре нест?
— Не, нест, ӯ қариб навад сол дорад.
— Чӣ, — магар то ҳол дар хонааш ҳайвонбонӣ мекунад? — суол кард ҷавонмарди маориф. — Хайр чӣ пелоч маълум, ки гили одамиро чунин сириштаанд, то дами марг бояд ба коре шуғл варзад.

Ва ҷавонмард бо табассум рӯ ҷониби мудир гардонд: — Наҳод ки мо ҳам ягон вақт чунин пир шавем...
Мудир дар ҷавоб танҳо ба аломати ҳайронӣ китфонашро дарҳам кашид.
— Писараш дар ҷанг ҳалок шуд, келинаш ним сол қабл аз марзи тиф вафот кард. Аз ҷигарбандони азизаш, набераи шашсолааш, Байрам монда буду халос. Дар ин рӯзҳои сину соли гуссаҳои беинтихон нигоҳи ӯро Байрам тасалло медоду бас. Ба хотири ӯ зиндагиро идома медод, кампир. Танҳо ба хотири ӯ...

То нимрӯз Олма-оча ба шаҳр шир мебурд ва ба ивазаш нон меовард. Баъди нимрӯз дар саҳро кор мекард. Вакил-дароз, писари номарасон — Ҳамроҳ-дароз, ӯро то шаҳр ҳамроҳӣ мекард. Вакил-дароз ба он ки дувоздаҳ сол дошт, хеле бачаи шӯх буд. Ӯ барои он саривақт навбат мегирифт ва ду-се соат бетапаффус рост меистод, то он даме, ки Олма-оча ширро фурӯшад. Аммо ҳаргиз бе нон барнамегаштанд. Ана ҳамин хел зиндагӣ мекарданд.

Худи Олма-оча тоқат мекард, зеро дар умраш чунин соли пурошӯбро на як бору ду бор дида буд, аммо Байрамак чӣ... Тирамоҳ сахт зуком шуд. Қариб як моҳ бо ҳарорати баланд хобид. Баъд ҳарораташ паст шуд, вале аъзои баданаш суст буд. Нон ҳамарӯза лозим буд. Олма-оча бо дили нохоҳам Байрамро дар хона танҳо мегузошт...

Ва он рӯз ҳам чун рӯзҳои дӯшин серташвиш буд. Вакил-дароз симходаҳоро ҳисоб мекард. Ҳарчанд шумораи ходаҳоро, ки ҳамеша як саду сиву ҳафт адад буданд, ӯ наметавонист ҳисоб накунад, зеро кам шудани ҳар як хода ӯро ба гирдаи болаззати нон наздиктар мекард. Олма-оча фаровонии то даврони ҷангро, ки нон бо халтаҳо оварда мешуд, ба ёд оварда гумон мекард, ки он рӯзҳо дигарбора барнахоҳанд гашт. Бар нахоҳанд гашт, мисли ҷавонии ӯ, мисли писару келинаш... Дар роҳ, то шаҳр, ҳама фикри ӯ бо он банд буд, ки ин дафъа