ба воситаи исм аз ҷиҳати сабаби рӯй додан равшан ва пурратар шарҳ дода мешавад: аз арақ тар, аз хунук сурх, аз серҳосилӣ ҳам, аз касалӣ камқувват ва ғайра.

Дар ифодаи муносибати қиёсӣ Бартарии аломати ҷузъи тобеъкунанда дар муқоиса бо предмете, ки аз ҷиҳати хосияти асосии худ бо ин аломат монандӣ дорад, таъкид мегардад. Ин гурӯҳи ибораҳои сифатӣ дар синтаксиси забони мо мавқеи бештаре доранд: аз гул нозук, аз санг сахт, аз булӯр соф, аз ақиқ пурҷило, аз ҷон беҳ, аз оҳан матин, аз шафақ оташин.

Дар ибораҳои гурӯҳи мазкур сифат одатан пас аз ҷузъи тобеъ меояд. Аммо баъзан пеш аз исм омадани сифатҳо низ дида мешавад. Ин ҳол бештар дар услуби бадеӣ барои таъкид воқеъ мешавад: Ҳамин тавр он зани ҷавони кулфатзадаи ноком, он қурбони зиндагии талхтар аз заҳр дар биёбон аз гушнагию ташнагӣ ва гармою сармо ҳалок гардид (С. Улуғзода, Субҳи ҷавонии мо).

Дар ибораҳои сифатӣ бо пешоянди аз ифода ёфтани муносибати масоҳагӣ бисёр кам дучор мешавад. Дар ин гуна ибораҳо сифат аломати масоҳагиро ифода намояд, исм мавзееро нишон дода, бо ин барои равшантар зоҳир шудани маънои масоҳагии сифат кӯмак мерасонад: Баъд аз тахминан 200 соли истилои араб Эрон ва Осиёи Миёнаро, дар канорҳои мамлакат — дар ҷоҳои дуртар аз маркази хилофат ҳукуматҳои феодалии миллӣ ташкил ёфтаанд (С. Айнӣ, Куллиёт).

Калимаҳое, ки бо пешоянди аз ба сифат тобеъ шуда, якҷоя муносибати замонӣ ва маҳрумиятро ифода менамоянд, аз ҷиҳати лексикӣ маҳдудтаранд: аз бачагӣ шӯх, аз хурдӣ беқарор, аз мӯҳточӣ озод, аз ақл бегона, аз касофат дур, аз маҳбас озод ва монандӣ инҳо.

Пешоянди то барои нишон додани муносибати замонӣ ва масоҳагӣ хизмат менамояд: то пирӣ бақувват, то охир қатъӣ, то оринҷ сиёҳ, то нисф холӣ, то замин овезон, то шифт сиёҳ ва ғайра.

Пешоянди дар. Ибораҳои сифатӣ бо ин пешоянд муносибати пуркунандагӣ ва маҳдудкуниро ифода менамоянд. Исм дар ин қабил ибораҳо сифатро аз рӯи ҳудуди зоҳиршавӣ шарҳу эзоҳ медиҳад: дар сухан хасис, дар амал бепарво, дар борикӣ шамшермонанд, дар зоҳир зебо, дар ботин пуч ва амсоли инҳо. Чунин вазифаро пешоянди ба низ адо карда метавонад. Чунончи: ба тамъ талх.

Пешоянди дар дар ибораҳои дар тобистон хунук, дар зимистон заҳ, дар баҳорон сабз, дар баҳор сафед ва монанди инҳо барои нишон додани муносибатҳои замонӣ хизмат карда бошад, дар мисолҳои дар шаҳр номаълум, дар қаър ноором ва ғайра аломатеро, ки бо воситаи сифати аслӣ ифода ёфтааст, аз ҷиҳати муносибати он ба макон ифода кардааст.

Пешоянди ба ва барои. Вазифаи асосии ин пешояндҳо дар ибораҳои сифатӣ ифодаи таъинот аст: ба ҳаёт бепарво, барои