ҳунарнамоиҳо нишон додааст. Аз ҷумла, дар қитъаи зерин мисраи сонии байти охирин таркиби қофия ва радифи дорои иҳоми нозуке мебошад. Ин ҳолат дар таркибҳои қофия ва радифҳои аввалин дида намешавад:

Хостам аз лодими матбах ҳисоб,
Барра кушту бари сепоя бурд.
Пейки ӯро Ҳоҷӣ Сакко гирифт,
Гурдаашро гавдапири доя бурд.
Гуфтамаш:
— Дилро куҷо кардӣ, ки нест?
Гуфт:
— Дилро духтари ҳамсоя бурд.

Феъли буридан дар охирин мисраи порчаи зерин чун қофия омадааст, ки маънои диққатрабое дорад:

Донӣ, ки чист давлат? Дидори ёр дидан,
Дар кӯи ӯ гадоӣ бар хусравӣ гузидан.
Аз ҷон тамаъ буридан осон бувад, валекин
Аз дӯстони ҷонӣ мушкил бувад буридан.

Калимаи буридан дар мисраи аввали байти охир ҳам омадааст, аммо ба ҳангоми хондан на гӯш ва на чашм диққат намекунад, вале вақте ки қофия қарор гирифт, тамоми диққати моро аз назари савтӣ ва зотӣ, ҳатто қатъи назар аз маъни ба худ ҷалб мекунад («Сухан», № 4).

Дар қисмати аввал ба таври интиқод гуфта шуда буд, ки саромадони мо дар ғазал қофияро асос қарор медиҳанд, мазмунро тобеи қофия мегардонанд ва баъзе аз аҳли назария ҳамчун Шамси Қайси Розӣ сахт побанди қофия мебошанд. Бо ҳамаи ин дар байни ғазалиёти устодони ғазалсаро бисёр ғазалҳое низ дучор мешаванд, ки ба таври табиӣ воқеъ гардида ва ё мазмуни мусалсал дорад. Дар ин гуна мавқеъҳо қофия тобеи мазмуни умумӣ шудааст. Ин ҳолат ба маҳорат ва иродаи қофиябандон вобаста аст. Аз ҷумла, дар як ғазали Саъдӣ, ки матлаш:

Эй дӯзбати хандон, лаби лаззат кӣ макидааст?
В-аз боғи латофат гули рӯи ту кӣ чидааст?

мебошад, шоир то мақтаъ аз бевафоии ёраш гила мекунад ва сахт дар зери сарзанишу таъна мегирад. Инчунин Саъдӣ ғазале ба бузургвории инсон дорад, ки мазмун то охир аз ҳам канда нашуда, мутаммими ҳамдигар аст:

Тани одамӣ шариф аст ба ҷони одамият,
На ҳамин либоси зебост нишони одамият.
Агар одамӣ ба чашму асту далому гӯшу бинӣ,
Чӣ миён инкиш дезору мӯиён одамият?
Хурӯ кобу хашму шаҳват шағаб асту ҷаҳлу зулмат,
Ҳайвон хабар надорад зи нишони одамият.
Ба ҳақиқат одамӣ бош вагарна мурғ донам,
Ки ҳамин сухан бигӯяд ба забони одамият.
Магар одамӣ набудӣ, ки асарӣ дев мондӣ.