Зеҳн
Санъати сухан

Китоби мазкур ба омӯзиши санъати сухан, вазнҳои шеър, қофия ва воситаҳои тасвири бадеӣ дар адабиёт бахшида шудааст. Он роҳҳои эҷоди асарҳои бадеии зебо ва таъсирбахшро таҳлил мекунад. Ин асари илмӣ-методӣ барои донишҷӯён ва омӯзгорони адабиёт пешбинӣ шудааст.

Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 303 саҳифа

ШеърМаорифАдабиёт
Аз аввал хондан

Боз пӯшида рӯи оламро
Абрҳои сиёҳи пурваҳшат,
Мекунад тира қалби одамро
Боз андешаҳои пурдаҳшат.
(Ҳ. Юсуфӣ).

Айнаку он сафедии мӯят
Хотирамро куҷо парешон кард?
Лек азму иродаи зӯрат,
Рӯҳи манро қавӣ дучандон кард.
(Боқӣ Раҳимзода).

Гоҳе рукни охир мусаббағи аслам — фаҳлон меояд:

Лаби лаъле чу лола дар бӯстон,
Лаълашон хунбаҳои Хӯкистон.
(Низокӣ).

Пирмарде зариф дар Бағдод,
Духтарашро ба кафшдӯзе дод...
(Саъдӣ).

Гоҳе рукни охирин мақсур — фоилон меояд:

Боғи мо, бӯстони мо ватан аст,
Офтоби ҷаҳони мо ватан аст.
(Тилло Пӯлодӣ).

«Ҳафт пайкар»-и Низомӣ, «Ҳадиқа»-и Санойӣ, «Ҳашт биҳишт»-и Хусрави Деҳлавӣ, «Силсилатуззаҳаб»-и Ҷомӣ ва монандӣ инҳо ба ҳамин вазн гуфта шудаанд.

  1. Баҳри муҷтасс

Иҷтос дар луғат аз бех баркандан аст. Вазни мусаддаси ин баҳрро аз баҳри ҳафиф баркандаанд. Зеро рукнҳои ин ду баҳр якест. Ин ҷо мафоилун муқаддам ба ҳар ду фоилотун буда, дар баҳри ҳафиф бошад, дар байн меояд, яъне фарқ дар тартиби рукнҳост.

Рукнҳои солимаш мустафъилун ва фоилотун буда, аз истеъмол берун аст.

Зиҳофи мустафъилун 3-то мебошад: 1. маҳбун — мафоилун; 2. марфӯъ — фоилун; 3. машкул — мафоилу.

Зиҳофоти фоилотун нӯҳто аст: 1) маҳбун — фаилотун; 2) машкул — фаилоту; 3) маҳбуни мақсур — фаилон; 4) маҳбуни маҳфуз — фаилун; 5) аслам — фақлун; 6) аслами мусаббағ — фақлон; 7) мушаъас — мафъӯлун; 8) маҷҳуф — фаъ; 9) маҷҳуфи мусаббағ — фоъ.

1-умин вазни 16-ҳиҷоии муҷтасс (мусаммани маҳбун) — ду бор мафоилун фаилотун мафоилун фаилотун

V — V — / V V — — / V — V — / V V — — :

пешина
аз 303
навбатӣ