Зеҳн
Санъати сухан

Китоби мазкур ба омӯзиши санъати сухан, вазнҳои шеър, қофия ва воситаҳои тасвири бадеӣ дар адабиёт бахшида шудааст. Он роҳҳои эҷоди асарҳои бадеии зебо ва таъсирбахшро таҳлил мекунад. Ин асари илмӣ-методӣ барои донишҷӯён ва омӯзгорони адабиёт пешбинӣ шудааст.

Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 303 саҳифа

АдабиётШеърМаориф
Аз аввал хондан

Корвон меомад аз самти шимол
Тӯҳфа меовард бахти безавол.
(М. Турсунзода).

«Мантиқ-ут-тайр»-и Аттор, «Саломуну Абсол»-и Ҷомӣ, «Маснавӣ»-и Ҷалолиддини Румӣ ва ғайра ба ин вазн гуфта шудааст.
11-умин вазни 11-ҳиҷоии рамал (мусаддаси як рукни солим, як рукн маҳзуф ё максур фоилотун фоилотун фаилун ё фаилон
— V — — / VV — — / VV — ӯ VV. ~

Шаҳрие шуд зи раҳи дашт ба деҳ,
То кушояд зи дилаш кишт гиреҳ
(Ҷомӣ).

Дар ин баҳр маснавӣ кам гуфта шудааст. Танҳо Ҷомӣ «Субҳат-ул-аброр» ва Хусрави Деҳлавӣ дар «Нӯҳ сипеҳр»
чанд достонеро ба ин вазн гуфтаанд. Рукни аввалии гоҳе фаилотун ва гоҳе рукни охирин ба шаклҳои фаилун, фаилон фаълун ва ё фаълон меояд. Мисол аз «Субҳат-ул-аброр».

Мӯҳтамамзодае зи наҳвати ҷоҳ,
Меҳиромид зарифона ба роҳ.
Ба тахаттур кадаме мебардошт
В-аз такаббур аламе меафрошт.
Орифе пушт дуто дар жанда,
Дилаш аз нури маъонӣ зинда.
Гуфт, к-эй тозаҷавон, тунд марав,
Панди санҷидаи пирон бишунав.
(Ҷомӣ).

Дилбари гулрухи боодобам.
Ман чӣ созам, ки дилатро ёбам?
(А. Шукӯҳӣ).

Ана, имрӯз бувад ид туро
Модар, эй оинаи нуру сафо,
Чӣ диҳад, то ки бувад лоиқи ту,
Чӣ кунад, то ки шавӣ шод аз ӯ?
(Қутбӣ Киром).

12-умин вазни 8-ҳиҷоии рамал (мураббаи солим 1 бор фоилотун фоилотун — V — — / — V — — дар ҳар мисраъ.

Маҳрухо, бе меҳри мой,
Лолаи гулчеҳри мой.
(«Ал-мӯъҷам»).

13-умин вазни 8-ҳиҷоии рамал (мураббаи маҳбун) — 4 бор фаилотун VV — —:

пешина
аз 303
навбатӣ