Зеҳн
Санъати сухан

Китоби мазкур ба омӯзиши санъати сухан, вазнҳои шеър, қофия ва воситаҳои тасвири бадеӣ дар адабиёт бахшида шудааст. Он роҳҳои эҷоди асарҳои бадеии зебо ва таъсирбахшро таҳлил мекунад. Ин асари илмӣ-методӣ барои донишҷӯён ва омӯзгорони адабиёт пешбинӣ шудааст.

Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 303 саҳифа

МаорифАдабиётШеър
Аз аввал хондан

Мо лашкари бошавкати хушбахти ҷаҳонем,
Ӯрдуи зафарпешаи даврони ҷаҳонем.
(М. Турсунзода).

Мо мардуми ин кишвари дар авҷу барорем,
Як зарра ҳам аз душмани худ тарс надорем.
(А. Шукӯҳӣ).

Гоҳе ба ҷон мақсур маҳзуф V — — меояд, яъне охири мисраъ ба ҳиҷои дарози оддӣ тамом мешавад:

Эй раб, ғами бераҳмии ҷонон ба кӣ гӯям,
Ҷон аз ғами ӯ сӯхт, ғами ҷон ба кӣ гӯям?
(Ҳилолӣ).

Дар мамлакати ҳусни ту ишқам началӣ до,
Пои хирадам дар раҳи шавкат качалӣ до.
(Каромати Дилкаш)

Ҳар кас ба ҷаҳон соҳиби корест ба ҷуз ман,
Дасти ҳама дар гардани ёрест ба ҷуз ман.
(Лоҳутӣ).

3-юмин вазни 14-ҳиҷоии ҳазаҷ (ҳазаҷи мусаммани як рукни аҳрабу як рукни солим) ду бор мафъӯлу мафойлун мафъӯлу мафойлун.

— — V / V — — — / — — V / V — — —:

Эй подшоҳи хубон, дод аз ғами танҳоӣ.
Дил бе ту ба ҷон омад, вақт аст, ки боз оӣ.
(Ҳофиз).

Гоҳе рукни охирин мусаббағ — мафойлон V — — — меояд:

Хон, эй дили ибратбин аз дида назар кун, хон,
Айвони Мадоинро оинаи ибрат дон.
(Ҳоқонӣ).

То чанд кунӣ гиря бар маснади Нӯшервон,
Дар қасри Кремл, эй дил, асрори ниҳон бархон.
(Лоҳутӣ).

4-умин вазни 16-ҳиҷоии ҳазаҷ (ҳазаҷи мусаммани мақбуз) — мафойлун V — V 8 бор:

Бунафша руста аз замин ба тарфи ҷӯйборҳо,
Ва ё гусаста ҳӯри ин зи зулфи хеш торҳо.
(Коҷӣ).

Насими шӯх мевазад зи дашту кӯҳсорҳо,
Хушо, ки мужда медиҳад зи фасли киштукорҳо.
(Ҳ. Юсуфӣ).

Ҳамин замон зи хоки ман, зи хоки поки ин Ватан,
Парида духтари ватан бигашт ахтари баланд.
(М. Қаноат).

пешина
аз 303
навбатӣ