Санъати сухан

Китоби мазкур ба омӯзиши санъати сухан, вазнҳои шеър, қофия ва воситаҳои тасвири бадеӣ дар адабиёт бахшида шудааст. Он роҳҳои эҷоди асарҳои бадеии зебо ва таъсирбахшро таҳлил мекунад. Ин асари илмӣ-методӣ барои донишҷӯён ва омӯзгорони адабиёт пешбинӣ шудааст.
Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 303 саҳифа
Вазнаш: мафойлун мафойлун мафойл.
— — — /V — — — /V — ~
Дар калимаи фаромӯш. Охирин ҳиҷои калимаи фаромӯш мувофиқи талаби вазн гоҳе бо ӯ-и пурра омада, дорои қимати як ҳиҷои дарози оддӣ ва як ҳиҷои кӯтоҳ ва гоҳ бо ӯ-и кӯтоҳ омада, танҳо дорои як ҳиҷои дарози оддӣ мешавад.
Мисол барои ҳолати якум:
Ба талхӣ дар андешаро нӯш деҳ,
Дарафтодаеро фаромӯш деҳ!
(Низомиё).
Вазнаш: фаӯлун фаӯлун фаӯлун фаӯл.
V — — /V — — /V — — /V ~
Мисол барои ҳолати дуюм:
...Ки ҳар кас, ки инро фаромӯш кунад,
Ҳаме ҷони бедор беҳуш кунад.
(Фирдавсӣ).
Вазнаш: фаӯлун фаӯлун фаӯлун фаӯл.
Баъзан садоноки «о» дар калимаи фаромӯш тарк мешавад:
Ки чандӣн хуфт хоҳӣ дар дили хок,
Ки фармушат кунад даврони бебок.
(Низомиё).
Гоҳе калимаи фаромӯш бо тақозои вазн ба шакли фаромушт дохил шуда, ӯ ба у бадал мешавад ва дар охир ҳарфи «т» илова мегардад:
Забонаш кард посухро фаромушт,
Ниҳод аз оҷизиӣ бар дида ангушт.
(Низомиё).
Вазнаш: мафойлун мафойлун фаӯлун.
Гар саге худ бувад мураккабпӯш,
Сагдилиро куҷо кунад фармуш.
(Низомиё).
Вазнаш: фоилотун мафойлун фаӯлон.
- Садонокҳои «а» ва «у» («ӯ»-и дароз ё вови маъруф).
Дар калимаи афтодан. Сарҳарфи ҳиҷои аввалини феъли афтодан гоҳ дар шеър ба «ӯ»-и дароз бадал мегардад ва ба арзиши якуним ҳиҷо соҳиб мешавад:
Овози раҳил дидам инак,
Дар кӯчғаҳ уфтодам инак,

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё