100 инсони бузургтарин (С. Мусский, И. Семашко)

Китоб дар бораи ҳаёт ва фаъолияти сад шахсияти барҷаста ва таърихии ҷаҳон маълумот медиҳад. Дар он чеҳраҳои шинохтаи соҳаҳои гуногун ба таври мухтасар муаррифӣ шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 424 саҳифа
«Қонуни Архимед, қонуни статикаи моеъот ва газҳоро гӯянд, ки мувофиқи он ба ҳар гуна ҷисми ба моеъ (ё газ) ғӯтонидашуда аз тарафи ҳамин моеъ (газ) қувваи нигоҳдорандае таъсир мекунад, ки ба вазни моеъ (газ)-и бо фишор хориҷ сохтаи ҳамин ҷисм баробар буда, ба боло самт дорад ва ба маркази вазнинии ҳаҷми хориҷшуда таъсир менамояд». Ин қонун аз панҷ банд иборат аст ва дар банди 5-ум омада: «Ҷисми нисбатан ба моеъ вазнинтари ба ин моеъ афканда то дами ба нуқтаи охирини таги моеъ расидан меғӯтад ва моеъ баробар ба ҳаҷми ҷисми ғӯтида сабук мешавад». Ҳамин банд қонуни Архимедром шуҳрат бахшид. Мувофиқи ривоят Архимед тавассути қонуни худ ба шоҳ Гиерон, ҳукмдори Сиракуза, ёрӣ расонд. Ровиёни ахбор овардаанд, ки шоҳ фармудааст, ки тиллои тоҷро баркашанд, ки вазни он бо вазни тиллои ба тоҷ сарфгашта оё баробар аст? Барои иҷрои фармони шоҳ Архимед ду сабика (слиток) сохт: яке аз тилло, дигарӣ аз нуқра, ҳар кадом баробари вазни тоҷ. Сипас, бо навбат онҳоро ба зарфи обдор андохт ва сатҳи болошавии обро чен кард. Тоҷро ба зарфи обдор гузошта Архимед муайян намуд, ки ҳаҷми вай аз ҳаҷми сабика зиёдтар аст. Ана бо ҳамин тарз бевичдонии заргар собит гашт.
Архимед яке аз ихтироъкорони беҳамтост. Вай муаллифи парраҳои (винти) архимедӣ мебошад. Таърихдон Деадор тарзи истифодаи асбоби сохтаи Архимедро дар дарёи Нил чунин нигоштааст: «Нил баъди дамидан ба майдонҳо лойқаи зиёде меафканд ва аҳолии Сиракуза бо ёрии мошини ихтироъкардаи Архимед, ки ба шаклаш назар afkanda мардум ба он тӯқумшуллуқ ном гузошта буданд, замини бисёреро кишт менамуд».
Архимед дастгоҳи механикие сохт, ки бо ёрии он ҳаракати сайёраҳо, Офтобу Моҳтобро мушоҳида кардан мумкин буд. Пас аз ҳалокати олим дастгоҳи ӯро Марсел ба Рим овард ва он чандин аср боиси ҳайрату мафтунии бинандагон гашт.
Соли 212-и то милод, ҳангоми муҳофизати Сиракуза аз ҳуҷуми римиён дар ҷанги дуюми Пунӣ, Архимед якчанд мошини

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё