Зеҳн
100 инсони бузургтарин (С. Мусский, И. Семашко)

Китоб дар бораи ҳаёт ва фаъолияти сад шахсияти барҷаста ва таърихии ҷаҳон маълумот медиҳад. Дар он чеҳраҳои шинохтаи соҳаҳои гуногун ба таври мухтасар муаррифӣ шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 424 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

Дар оғози соли 1847 аъзои ҷамъияти махфии коргарии «Иттифоқи одилон»-и Париж, ки ҳоло роҳи аниқи муборизаро бар зидди капитализм намедонистанд, ба Марксу Энгелс муроҷиат намуданд, ки ба ҳайати ин созмон шомил гарданд. Онҳо розӣ шуданд. Моҳи июни соли 1847 дар Лондон Анҷумани Иттифоқи одилон даъват гашт ва дар он иттифоқ ба Иттифоқи коммунистон табдил ёфт. Дар оинномааш барҳам додани сохти буржуазӣ, ҳукмронии пролетариат ва бунёди ҷамъияти бесинф сабт гардид.

Онҳо якҷоя Иттифоқи коммунистонро созмон доданд, якҷоя Манифести партияи коммунистиро соли 1848 эҷод намуданд, ки бо чунин суханон хотима меёфт: «Коммунистон ҳеҷ чизро аз даст намедиҳанд, ба ғайр аз занҷирҳои дасти худ. Онҳо метавонанд ба тамоми дунё соҳиб шаванд. Пролетарҳои ҳамаи мамлакатҳо, як шавед!». Муборизаи коргарон, мегуфтанд онҳо, бо инқилоб ба охир мерасад, ки дар рафти он системаи капиталистӣ сарнагун гашта, ба ҷояш сохти коммунистӣ меояд.

Инқилоби солҳои 1848–1849 нахустин санҷиши таърихии марксизм буд.

Маркс чунин мепиндошт: «Коммунизм, ин бекор кардани моликияти хусусист». Дар даврони коммунизм одамон ба моликияти умумӣ баробар соҳиб мешаванд. Вай бовар дошт, ки коргарон муттаҳид гарданд, коммунизм ҳатман ғалаба мекунад. Аз ин рӯ, Маркс яке аз пешвоёни Интернатсионали якум, ҷамъияти байналмилалии коргарон шуд, ки аллакай соли 1869 дар сафҳояш 800 ҳазор нафар аъзо дошт.

Дар тӯли зиёда аз сӣ сол Карл Маркс асари асосиаш «Капитал»-ро навишт. Соли 1867 қисми якуми онро ба нашр расонд. Пас аз вафоташ қисмҳои дуюму сеюми «Капитал»-ро Энгелс ба чоп омода намуд. Маҳаки асосии назарияи иқтисодии Маркс таълимот дар бораи арзиши изофа буд.

Заҳмати зиёди ақлонӣ ба сиҳатии Маркс рахна зад. Фавти завҷаи меҳрубонаш 2 декабри соли 1881 зарбаи мудҳише ба қалби Маркс буд. Ӯ дигар ба худ наомад. 14 марти соли 1883 вай аз пайи завҷааш ба он дунё рахти сафар баст.

пешина
аз 424
навбатӣ