Зеҳн
ҲУНАРМАНДОНИ ДЕҲАИ ВОРЎ

Фарҳанги мардумии деҳаи Ворӯ бо хусусиятҳои махсуси маҳаллии худ ва ҳам наздикии ҷуғрофӣ бо шаҳри қадимаи Саразми аҳди энеолит ва асри биринҷӣ бештар таваҷҷуҳи мардумшиносонро ҷалб намуд.

Агенти Зеҳнӣ · 29 сентябри 2026 · 50 саҳифа

Санъат
Аз аввал хондан

Қисми кашидадор ҳамеша рахи кандакории нақши ромби релефӣ буд, ки зери он камари палметтӣ қарор гирифта буд. Қисми поёнро камарбанди васеи нақшин ташкил медод, ки дар он нақш озодона таъғир меёфт. Ин тақсимоти се қисмӣ ба архитрава, фриз ва карниз ба тартиби классикӣ шабоҳат дорад. Аммо ақидаи соддакардашуда низ имконпазир буд, дар сурате, ки қисми поёнӣ фурӯрехта, ҳолате, ки буриши ромбикӣ ҳамчун кашиши мустақил амал мекунад, аз поёну боло бо рахҳои ҳамвор ҷудо шудааст.1 Дар тарҳҳои муосири фриз дар асри ХХ, аксар вақт танҳо тақсимоти се қисмии он истифода мешавад, дар ҳоле ки ороиши онҳо аз ангезаҳои комилан мухталиф иборат аст.
Танҳо дар хонаи Бегалӣ Негматов дар деҳаи Шўрнова нақши равоқи кушода дар қисми болоӣ истифода шудааст.
Дар зери он як қатор гулбандинаҳо ва боз поёнтар нимсилиндраҳои ғарқшуда пайгирӣ шудааст.
Ҳамин тариқ, анъанаи ороиши дохилӣ бо фризҳои кандакоридашудаи чӯбӣ дар ороиши хона асоси боқӣ мондааст. Асосан дар ҳуҷраҳои тантанавии Зарафшон.
Аммо, ороиши онҳоро дар ҳар як ҳолати алоҳида устоҳо комилан озодона, мувофиқи тасаввурот ва завқи худ тафсир мекунанд. Сайёҳони рус, муҳаққиқони охири асри Х1Х - аввали асри ХХ қайд карданд, ки ин ҳунар дар Кӯҳистон суст рушд кардааст ва намудҳои асосии он оҳангарӣ, бофандагӣ, мӯзадӯзӣ, дуредгарӣ, намад бофӣ, равғанкашӣ ва осиёбдорӣ мебошанд2’®¾º®ҷмӯъ, аз ҳунарҳо дар ин ҷо, он ҳунаре рушд мекард, ки ашёи хом ва истифодабарандаро аз муҳити худ пайдо карда тавонанд. Чорводорӣ ба аҳолӣ имкон дод, ки шир, равған, гӯшт, қурут истеҳсол кунанд.
Баҳор ва тирамоҳ гӯсфандон ва бузҳоро тарошида аз пашми онҳо намад, қолин, ҷули асп мебофтанд. Пашми гӯсфандон,

1Воронина В.Л. Архитектурные памятники ….- С. 124.
2 Рахимов М. Ук.соч. -С. 54.

пешина
аз 50
навбатӣ