Г.Л. Чепелевская С.Г. Хмелнитский қайд кард, ки ин усул то
имрӯз бо иваз кардани ангезаҳои кандакории чӯбӣ бо
тақлидкорона дӯхтан дар зардворӣ (тоҷикӣ), дорпеч (узбекӣ),
вале бо нигоҳдошти ҷойи зери сақф ва нақши равоқ дар
меъмории халқии Тоҷикистон ва Ӯзбекистон боқӣ мондааст.1
В.Л. Воронина, дар навбати худ, чунин қайд кард, ки
нақши равоқ, дар асари санъати амали ҳангоми ороиши
яктарафа, ба монанди сандуқҳо, сабадҳо, зарфҳои нуқрагин,
гулдӯзиҳои санъати муосири халқии тоҷикон ва ӯзбекҳо
нақши худро қавӣ гузоштааст. Аз тарафи дигар ҳамчун
ҷузъиёти меъморӣ: панелҳо (сутуни кандакоришудаи кохи
Тирмиз), фризҳо (фризҳои чӯбии Оббурдон ва Шаҳристон,
тахта аз Ашт, ки бешак ибтидои фризҳо буданд) ва ҳатто
сутунҳо (Оббурдон). Дар ин ҳол, гузариш аз девор ба шифт
бо фризи кандакорӣ шудаи чубин фарқ мекард, эҳтимолан,
қисми миёнаи баландтари шифти хона.2
Дар миёнаи асри Х1Х - аввали асри ХХ дар интерери
шаҳрҳо, аз ҷумла дар Панҷакент, то ҳол ба кандакории
фризии байни девор ва шифт аҳаммияти ҷиддӣ медоданд, ки
3
онро аракӣ (араки сарав, кавси (каузи) фурумон)
меномиданд. Баъзе муҳаққиқон чунин мешуморанд, ки
тимсоли фризҳои кандакоридашуда, биноҳои асри миёнагӣ
шуда метавонанд, масалан, арки Ҳисорак (асрҳои У11-
У111).4

1Хмельницкий С. Между арабами и тюрками…. -С. 305; Хмельницкий С.
Между кушанами и арабами…..-С.52.;Чепелевская Г.Л…..-С. 20, рис.9.
2Воронина В.Л. Архитектурные памятники ….- С. 126.
3 Рузиев М. Декоративно-прикладное искусство таджиков. - Душанбе, 2003.-С. 145.
4 Подробно см. Лурье П.Б., Ю.Я. Якубов. Резное дерево и штампованный штук….-С. 30.