Низом Қосим

Мисоли дигар:

Ҷамоли ишқ агар аз рўйи мастуре кашад бурқаъ,
Надонӣ аз мусулмон фарқ кардан габру тарсоро.

«Аз рўйи мастуре» ниқоб кашидан мушкил нест, манзури шоир, бешубҳа, боз ҳам амиқтар – барандохтани ҳиҷоб умуман аз рўйи як рухдоди иҷтимоӣ – «мастурӣ»-и фиребову намоишкорона аст, ки асли зарқу риёст.
Аммо дар байтҳои зерин акси ҳолати болоро мебинем:

Чун банда Биноист ғуломи ту чӣ бошад?
Парвои ғуломӣ кунӣ, эй хоҷаи олам.

Агар аз аломатҳои китобатии заруру нозарур сарфи назар кунем, шоир мехоҳад, ки хоҷаи олам (Худованд) ғамхории як бандаи хеш, яъне парвои ғуломе бикунад.

Мекунӣ манъи Биноӣ, зи фиғон, ваҳ, ки туро
Ҳамчу ў бар рухи хубӣ нигарон мехоҳам.

Носеҳ шоирро аз фиғони ҳиҷрон бозмедорад ва шоир дуо мекунад, ки носеҳ низ мисли вай чунон «рухи хубе»
бубинад, ки аҳволи ў бидонад.

Ба ғайри бод чӣ ояд туро ба каф, ки ҳамеша,
Дар ин муҳити тиҳӣ дав ба ҳар тараф чу ҳубобӣ.

«Тиҳӣ дав» сифати мураккабест, ки бояд якҷо навишта шавад. Вале бо ҳамин ишколи ин байт аз байн намеравад, чунки ибораи «муҳити тиҳидав» маънӣ надорад. Ин сифати зебо, бо вуҷуди робитаи қиёсӣ бо «ҳубоб» танҳо ҳангоми ба «муҳит» не, ба «ту»-и мухотаби шоир мутааллиқ шудан маънои амиқи азалиашро дармеёбад: