Зеҳн
ОРИФНОМА - Мақсуд ОРИФ

Ҷилди 2

Агенти Зеҳнӣ · 28 сентябри 2026 · 131 саҳифа

Шеър
Аз аввал хондан

Аз сари рон ё зи қисми зонувон?
Ё зи байни сармушак аз устухон?
Лаҳми холис ё ки “шӯрбоворӣ”, гӯ,
Чун равад вақт, гӯшт барорад зуд бӯ.
Қавли қассоб шуд писанди он мард,
Хӯрд дилаш об з-инчунин як марди бард.
Худ нишон дод қисми гӯшту гуфт: Бур
З-ин тараф, пас, зуд бикун з-он пай дур.
Гашта маъқул бурдаи лаҳмаш, бидод
Пул ба қассобу ба роҳ гашт зуд шод.
Аз байн камтар гузашт вақт, лек боз
Назди қассоб омад паррон мисли боз.
Гуфт: Аз фикрам гузаштам, ай фулон,
Ман нахоҳам ҳеҷ лаҳм бе устухон!
Гуфт қассоб: Устухон холис ниҳам,
То ки лаҳмат маъзуми бе нарх диҳам?
Гуфт: На, балки, бихоҳам лаҳми худ,
Дар иваз аз ман гирӣ, ай аҳли ҷуд.
Хостаам, то ки зи нав гӯштам диҳӣ,
Устухон дар он бибошад, ай сахӣ!
Суҳбати бесуд бишуд монанди ҷанг,
З-ин чунин савдо наёмад ҷуз нанг.
Кор, ахир, то гӯши қозӣ бозрасид,
Гуфта қозӣ “Фасх дуруст нест!”, шуд баъид.
...

Дар ривоят омадааст, ки Расули акрам, Муҳаммад (с.а.в.) чунин фармудааст: “...
ал-баййиъони би-л-хиёри мо лам йатафаррақо”, яъне, дӯстам, “...
фурӯшандаву харидор то замоне ки аз ҳам ҷудо нашудаанд, ихтиёри фасхи муъомиларо доранд”.

Яъне, дӯстам, то он замоне ки фурӯшандаву харидор аз ҳамдигар ҷудо нашудаанду дар сари боранд ва агар моли харидорӣ шуда истода, бо асосу далел, мақбули харидор нашуд, пас, муомиларо фасх намудан, яъне, бекор кардани савдо иҷозат шудааст. Вагарна, агар харидор чизеро савдо карда, гирифту бурд ва баъди чанде онро оварда ба фурӯшанда баргардонд, фурӯшанда ҳақ дорад, ки онро нагирад ва маблағашро бозпардохт макунад.

Албатта, дӯстам, чун дар зарбулмасали мардуми рус омадааст: “После боя, кулаками не машут...”, яъне, муштзанӣ баъди адои ҳарб фоида надорад.

Ин, албатта, аз қавоиди ҳарбу хариду фурӯш аст, вале ба ҳар ҳол, мантиқан инро дар ҳама ҳолат истифода бурдан мумкин аст.

Мисол: вақти баҳс, вақте ки як тараф муттаҳам намуд ва фаҳмид, ки нодуруст
кард, ҳол он ки вақт нарафтаасту онҳо дар як ҷоянд, мебояд узр пурсиду обро бо лаби ҷӯ баробар намуд.

пешина
аз 131
навбатӣ