ОЁ ҲАМАИ ГАЛАКТИКАҲО БАР ЯК
НАМУДАНД ?

Мушоҳидаҳо нишон доданд, ки галактикаҳо аз рӯи сохт ва андоза фарқ мекунанд. Баъзеашон галактикаҳои спиралии гарданадор ном доранд (1). Онҳо ду даст доранд, ки аз гарданаи марказӣ ҷудо мешаванд. Галактикаҳои спиралии муқаррарӣ гарданаи марказӣ надоранд. Галактикаҳои эллиптикӣ сохти байзашакл доранд (2). Галактикаҳое, ки сохти муайяне надоранд, бенизом ном доранд (3).

ГАЛАКТИКАҲО ЧӢ ТАВР ТАШАККУЛ
МЕЁБАНД?

Галактикаҳо аз абри бузурги пешиторавии гази сард ташаккул меёбанд, ки андозааш хеле бузург аст. Барои онро гузаштан ба нури рӯшноӣ садҳо ҳазор сол лозим аст. Қувваҳои ҷозиба зарраҳои газро тадриҷан дар як ҷой ҷамъ мекунанд; абр фишурдаву зич мегардад. Дар баъзе мавзеъ зичии газ барои ташаккули ситора кифоягӣ мекунад. Ҳамзамон абри газ ба гардиш оғоз мекунад ва сохти доираро мегирад. Абри бузурги газ фишурда мешавад. Дар марказ ситораҳо ташаккул меёбанд.
Абри пешиторавӣ чарх зада, намуди доираро мегирад. Моддаи доира дар гирдогирди он ҷамъ шуда, ситораҳои нав тавлид мешаванд.

ЧИРО КВАЗАРҲО МЕНОМАНД?

Квазарҳо шабеҳи ситораҳоянд, лекин аз мо чунон дур ҳастанд, ки онҳоро танҳо аз рӯи радиоафканишоти пурзӯрашон ёфтаанд. Олимон бар он ақидаанд, ки квазарҳо ҳастаи галактикаҳои дур буда, манбаи энергияи пурзӯрашон мумкин вартаҳои сиёҳи бузург бошанд. Вақто ки вартаи сиёҳи дар маркази галактика буда моддаеро мебарояд, энергияи бузурге ба намуди рӯшноӣ ва дигар афканишот хориҷ мешавад.