МИРРИХ

Миррих сайёраи хурди сурхранг буда, ба Замин монанд аст. Одамон гумон мекарданд, ки дар Миррих ҳаёт мавҷуд аст. Лекин таҳқиқот нишон дод, ки сатҳи Миррих ниҳоят хунук ва атмосферааш тунук аст. Чунин шароит барои мавҷудияти ҳаёт мувофиқ нест.

БАЪЗАН МИРРИХРО «САЙЁРАИ СУРХ» МЕНОМАНД?

Баъзан Миррихро барои ранги сурх ё норинҷиаш «сайёраи сурх» меноманд. Ин ранг натиҷаи мавҷудияти оксиди оҳан ($\text{Fe}_2\text{O}_3$) дар хок ва ҷинсҳои кӯҳӣ мебошад.

СОХТОРИ МИРРИХ ЧӢ ГУНА АСТ?

Миррих ба Замин шабоҳат дорад, лекин андозааш хурдтар аст. Қишраш сахт, мантияаш иборат аз ҷинсҳои кӯҳӣ ва ҳастааш филиззист. Атмосфераи Миррих назар ба Замин тунуктар аст. Атмосфераи Миррих асосан (95%) аз гази карбонат ($\text{CO}_2$) иборат буда, оксигену нитроген надорад. Намии сайёра кам буда, уқёнус, кӯл ё дарё надорад. Дар минтақаҳои сарди қутбӣ об ях баста «кулоҳ»-и қутбиро ташкил медиҳад. Ин минтақаҳо зери яхи хушк (гази карбонати яхкарда) доимо пинҳонанд.

ОЁ МИРРИХ РАДИФ ДОРАД?

Миррих ду радифи табиӣ дорад: Фобос («Тарс») ва Деймос («Ваҳм»). Фобос аз Деймос бузургтар, вале қутпараш аз 30 км хурд аст. Ин шиҳобҳо зери таъсири қувваи ҷозибаи Миррих дар гирди он давр мезананд.

САТҲИ МИРРИХ ЧӢ ГУНА АСТ?

Сатҳи Миррих аз биёбонҳо, кӯҳҳо, танӯра ва вулканҳо иборат аст. Вулкани бузургтарин – Олимп қариб 30 км баландӣ дорад. Дар Миррих инчунин водии танғи бузурге мавҷуд аст (Маринер), ки тӯлаш 4000 км ва умқаш 7 км аст. Баъзе водиҳои начандон бузург ба маҷрои дарёҳо монандӣ доранд. Олимон бар ин ақидаанд, ки шояд замоне дар сатҳи сайёра дарёву баҳрҳо вуҷуд доштаанд.

ТАҲҚИҚИ МИРРИХ

Таҳқиқи Миррих ҳанӯз дар Бобилистони Қадим оғоз шуда буд. Пас аз чанд аср мунаҷҷимони тоҷик андозаи Миррих ва масофаи он то Заминро чен карданд. Дертар Иоганн Кеплер мадори байзашакл (эллиптикӣ)-и Миррихро нишон дод. Соли 1659 Франческо Фонтана Миррихро дар телескоп мушоҳида намуда, тасвири нахустини онро кашид. Соли 1660 Жан Доминик Кассини ба ин тасвир кулоҳҳои қутбии Миррихро ворид сохт. Соли 1888 Ҷованни Скиапарелли баъзе тарҳҳои сатҳи Миррихро номгузорӣ намуд. Таҳқиқи Миррих бо дастгоҳҳои кайҳонӣ солҳои 60 асри XX оғоз шуд. 4 июли с. 1997 дастгоҳи кайҳонии «Mars Pathfinder» (ИМА) ба сатҳи сайёра дастгоҳи худгард (миррихгард)-и «Sojourner»-ро фаровард. 6 августи 2012 миррихгард «Curiosity» (ИМА) бо муваффақият ба сатҳи сайёра фуромада, таҳқиқоти илмиро оғоз намуд.