ДАВЛАТДОРИИ
ШАЙБОНИЁН

Шайбониён сулолаи турктаборе буданд, ки дар Мовароуннаҳр ва қисмате аз Хуросон тайи солҳои 1500–1598 ҳукмронӣ намудаанд. Яке аз саромадони онҳо Абулхайрхон дар нимаи аввали асри XV ба марзҳои шумолии Мовароуннаҳр ворид шуда, соли 1449 ба шаҳри Самарқанд ҳуҷум намуд ва бо ғанимати зиёде бозгашт. Набераи ӯ Шайбонихон соли 1499 баъди фатҳи Қаршӣ, Шаҳрисабз ва Бухоро рӯ ба Самарқанд оварда, соли 1500 бидуни ҷанг онро забт кард. Охирин намояндаи Темуриён Бобур соли 1498 дар муҳорибаи назди деҳаи Сари Пул шикаст хӯрда, рӯ ба Ҳиндустон овард ва Мовароуннаҳр тобеи Муҳаммад Шайбонихон гардид.

ШАЙБОНИЁН МАНФИАТИ КИРО ҲИМОЯ МЕКАРДАНД?

Шайбонихон бештар манфиати ӯзбекҳои бодиянишинро ҳимоя мекард. Ӯ соли 1507 ислоҳоти пулӣ карда, бо номи худ тангаҳои нуқрагиву мисинро сикка зад ва муомилоти ягонаи пулиро ҷорӣ намуд. Ӯ дар деҳот ва шаҳракҳои тоҷикнишин қавмҳои ӯзбекро ҷой дода, ба кӯчиёни чорводор маҷбуран тарзи ҳаёти муқимӣ ва маданияти кишоварзиро меомӯзонид. Дар аҳди Шайбониён қаламрави мамлакат ба мулкҳои хосса тақсим шуда буд, ки чун мерос ба ихтиёри хонадонҳои ҳукмрони ӯзбек дода мешуд.