Талаботи имрӯзаи низоми таҳсилоти ҷумҳурӣ аз он иборат аст, ки барои ташаккули шахсияти пешрафта ва хонандагони фаъолу суботкор, омодагии онҳо ба ҳаёту меҳнат шароиту имкониятҳои мусоид фароҳам оварда шавад.
Муассисаҳои таълимиро зарур аст, ки инкишофи созгори низоми амалиёти таълимии умумиро дар таркиби амалҳои шахсиятӣ, танзимкунанда, маърифатӣ ва коммуникативии хонандагон таъмин намояд, ки барои мутобиқшавии бомуваффақияти онҳо дар ҷомеа ва худтатбиқнамоӣ дар мувофиқат бо талаботи стандарти давлатии таҳсилот равона шудааст.
МУҲИМИЯТИ ЗИНАИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОӢ ДАР ТАШАККУЛИ ШАХСИЯТ
Ташаккули фарҳанги умумии шахсияти хонанда, омодасозии ӯ ба зиндагӣ, дар ҷомеа ба вуҷуд овардани замина ҷиҳати интихоб ва аз худ намудани ихтисос, тарбияи шахсияте, ки хешро дар назди ҷомеа, хонавода ва давлат масъул мешуморад, ҳадафҳои асосии муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ дар замони муосир ба шумор меравад.
Дар зинаи ибтидоии таҳсилот шахсияти кӯдак ташаккул меёбад, ки аҳамияти таҳсилоти ибтидоиро барои ҷомеа ва давлат инъикос мекунад.
Таҳсилоти ибтидоӣ малака ва малакаҳои умумии таълимиро ташаккул медиҳад, ки сатҳи инкишофи онҳо бештар муваффақияти тамоми таълими минбаъдаро муайян мекунад. Мактаббачагоне, ки маълумоти ибтидоии умумиро бомуваффақият хатм кардаанд, таҳсилро дар зинаи маълумоти умумии асосӣ давом медиҳанд.
Синни хурди мактабӣ — ин давраи таҳсил дар синфҳои ибтидоӣ мебошад. Дар ин давра омӯзиш фаъолияти асосие мебошад, ки дар он шахс ташаккул меёбад.
Дар синфҳои ибтидоӣ кӯдакон ба омӯхтани асоси илмҳо шуруъ мекунанд. Дар ин марҳила асосан неруи ақлию зеҳнии онҳо инкишоф меёбад. Ташаккули равандҳои маърифатӣ ва дарки эҳсосот низ хусусияти хоси ин давра ба ҳисоб меравад.
Хусусияти хоси хонандагони синфҳои 1–4-ум кушишмандию серғайратӣ маҳсуб меёбад. Аз лаҳзаи ба мактаб дохил шудан вазъи иҷтимоӣ — кӯшиши ишғол намудани мавқеи нави иҷтимоӣ пайдо мешавад. Дар рӯзҳои аввали таҳсил таҷрибаи дар хона андӯхтаи бача аҳамияти калон дорад. Қаблан кӯдаки хурдсоли синни томактабӣ ягона ва нотакрор буд, аммо бо ворид шудан ба мактаб ӯ худро дар муҳити нав мебинад. Ба ғайр аз зарурати мутобиқ шудан ба реҷаи ҳаёти мактаб ва талаботи нав, азхуд кардани муҳити мактаб, азхуд кардани роҳҳои худташкил ва ташкили вақти худ, хонандаи хурдсол бояд муомила карданро бо ҳамсинфон омузад. Аммо вазифаи асосии хонандаи хурдсол таҳсили бомуваффақият аст. Ҳамчунин қайд кардан лозим аст, ки кӯдак дар марҳилаи синни ибтидоӣ буҳрони ҳафтсоларо аз сар мегузаронад. Фаҳмиши кудак дар бораи системаи муносибатҳо тағйир меёбад. Вазъияти иҷтимоии рушд тағйир меёбад ва кӯдак худро дар сарҳади давраи нав пайдо мекунад. Кӯдак мавқеи худро дар олами муносибатҳои иҷтимоӣ дарк намуда, мавқеи нави иҷтимоии хонандаро пайдо мекунад, ки бевосита ба фаъолияти таълимӣ алоқаманд аст. Ин раванд худшиносии ӯро ба куллӣ тағйир медиҳад, ки боиси аз нав арзёбии арзишҳо мегардад. Таҳсил барои хонанда аҳамияти бузург дорад ва ин марҳила метавонад ба ташаккули шахсият заминаи устувор гузорад. Албатта, барои он ки таълим ба фаъолияти пешбаранда табдил ёбад, онро ба таври махсус ташкил кардан лозим аст. Унсури муҳими фаъолияти таълимӣ бозиест, ки дар рафти он кӯдак муносибатро бо ҳамсолон меомӯзад, нақшҳои иҷтимоӣ, талабот ва қоидаҳои дар ҷомеаи инсонӣ қабулшударо азхуд мекунад. Бозӣ, ки дорои мазмуни иҷтимоӣ мегардад, ҳисси рақобат ва ҳамкориро инкишоф медиҳад. Бо дарназардошти он, ки бозӣ дар байни кӯдакони синни томактабӣ фаъолияти пешбаранда буд, фаъолияти таълимӣ, ки дар ин марҳилаи рушд ба ҷои аввал табдил меёбад, бевосита бо бозӣ алоқаманд аст. Аз ин рӯ, фаъолияти таълимӣ метавонад танҳо дар марҳилаи муайяни инкишофи бозӣ ба вуҷуд ояд.