Намонд Ҳотами Той, валек то ба абад,
Бимонд номи баландаш ба некӯӣ машҳур.

Чун овозаи ҷавонмардии Ҳотам ҷазираҳои арабро то дорулмулки Яман фурӯ гирифт, васияти саховати ӯ ба вилояти Шом ва мамлакати Рум расид. Волии Шому ҳокими Яман ва подшоҳи Рум ба адовати ӯ бархостанд. Чӣ ҳар як аз эшон даъвои саховат карданд ва лофи ҷавонмардӣ задандӣ ва зикри Ҳотам бар забони аҳли замон бештар ҷорӣ будӣ.

Волии Шом хост, ки ӯро биёзмояд. Кас фиристод ва аз вай сад шутури сурхмӯи сиёҳчашми баландкӯҳон талабид ва мисли он шутур дар водии араб нодир бошад ва агар ёфта шавад, бисёр гаронбаҳо бувад. Дарвоқеъ чунин шутур дар рамаи Ҳотам набуд. Чун каси подшоҳи Шом ба Ҳотам расид ва пайгоми шоҳи худро ба ӯ гуфт. Ҳотам қабул кард. Дар қабоили араб мунодӣ доданд: «Ҳар ки ба ин сифат шутур орад, баҳои арзанда мегирад». Хулоса, он сад шутурро Ҳотам таҳия карда ба шоҳи Шом фиристод. Шоҳи Шом аз чунин ҷавонмардии Ҳотам ангушти тааҷҷуб газида, он сад шутурро аз матоъи Мисру Шом бор карда ба Ҳотам гардонид. Ҳотам фармуд, касе ки шутур дода бошад, онро бо бораш бигирад ва худ чизе аз он шутуру матоъҳо нагирифт.

Овози саховату эҳсони Ҳотамӣ,
Охир дар ин ҷаҳон ба абас бар наёмадаст.

Дар боби дуюми «Бӯстон»-и Саъдӣ, ки «Дар бораи эҳсон» аст, ҳикоёте оид ба Ҳотами Той омадааст:

Шунидам дар айёми Ҳотам, ки буд,
Ба хайл андараш бодпое чу дуд.
Сабосуръате раъдбонг адҳаме,
Ки бар барқ пешӣ гирифтӣ ҳаме...
Зи авсофи Ҳотам ба ҳар марзу бум,
Бигуфтанд бархе ба султони Рум.
Ки ҳамтои ӯ дар ҷаҳон мард нест!
Чу аспаш ба ҷавлону новард нест!...
Ман аз Ҳотам он аспи тозинажод
Бихоҳам гар ӯ макрамат карду дод,
Бидонам, ки дар вай шукӯҳи меҳист!
Ва гар рад кунад, бонги табли тиҳист!
Расуле ҳунарманд олим ба Тай,
Равон карду даҳ мард ҳамроҳи вай.

Онҳо ба манзилгоҳи Ҳотам расиданд. Бевақтии шаб ва ҳаво бисёр борону сел меовард. Ҳотам он аспи помирӣ барои меҳмон кушт. Субҳ, вақте ки сабаби омадани меҳмонро фаҳмид, таассуфомез гуфт:

Маро ном бояд дар иқлим фош!
Дигар маркаби номвар гӯ мабош!...
Хабар шуд ба Рум аз ҷавонмарди Тай
Ҳазор офарин кард бар табъи вай.