Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа
АдабиётТаърихФарҳанг
Аз аввал хондан- оснхирад – хирад ва дониши зотӣ. 3. меҳмон – сокин, ҷойгузин. 4. иллат – čim-ҷим, иллат, далел, маънӣ=чим. 5. вахшвар – паёмбар. 6. мӯъҷиза – фарҷуд. 7. Ёдгорӣ (ayâtkârih) – тазаккур, ёдоварӣ. 8. Далел – čimik, бо маънӣ, далел ва бурҳон. 9. Паёмбари паёмбарон – Вахшвари Вахшварон. 10. гуфтанд (drâyit) – гуфтани аҳриманӣ. 11. колбад – пайкар. 12. фарзандкомагӣ – фарзанддӯстӣ. 13. аз он ҷо битохтанд – дур шуданд. 14. боло рафт – меъроҷ – уруҷ кард. 15. ростгувишнӣ – ростгуфторӣ. 16. ошкуп – боми сақф. 17. бибурид – бишкофт, яъне хонаро дупора кард. 18. дини виҳ – дини беҳ, дини нек. 19. бекор (akâr) – беасар. 20. Он се кома – орзуи дигар. 21. бартарин ҷаҳон – биҳишт. 22. бодаи яшта – мутабаррик ва тақдисшуда ба василаи хондани Авесто.
- яшттан – рӯинтан. 24. Мутуни шарқӣ ва суннатии зартуштӣ. Пажуҳиш ва навиштаи Ҳошим Разӣ. Ҷилди аввал. – Теҳрон: Беҳҷат, 1383. – С.112-1126;
АРДАВИРОЗНОМА 1. Ин асар соли 1977 аз тарафи донишманди тоҷик Бобо-Назар Ғафор аз порсии миёна гардонда шудааст.
ЗАНДИ ВАҲУМАН ЙАСН - Занд Ваҳуманясн – маъмулан «Биҳиштяшт» низ ном бурда мешавад ва дарбаргирандаи як ришта ҳаводисе аст роҷеъ ба ояндаи миллат ва дини Эрон, ки Урмузд вуқӯи онҳоро ба Зартушт пешгӯӣ мекунад. Ин пешомадҳо ҳар кадом дар давраи мушаххасе иттифоқ афтидааст. Ин асар борҳо мавриди нашр карор гирифта ва баргардонии мо тибқи чопи Содиқ Ҳидоят (Теҳрон, 1384) анҷом ёфт. 2. Дерзиваши – фосилаи умр. 3. Анушагӣ – бемаргӣ, зиндагии ҷовидон, дар забони форсии нав луғати нӯшдору (анӯшдору) ва нӯшервон (анӯшаравон) аз таркиботи анӯш ё аюш мебошад.
- бун – таҳ, бадана, поя, тана. 5. ниҳонӣ – яъне, махфӣ шудан ба сурати одамӣ ё ҷонварон. 6. Ардашеркай – Ардашери дароздасти Ҳахоманишинӣ. 7. Хусрави писари Кувод – Хусрави аввал (Анушервон) писари Қубод. 8. хашм – дар ин ҷо мурод аз хашм деви хашм аст. 9. гуҷиста – малъун зидди хуҷаста аст ва дар мавориди Аҳриман, Искандар, Афросиёб, Аболиш истеъмол мешавад.
- Бахтофарид – доди Ҳурмузд ва Озари Фарнбағ ном тафсиргарон аст. Озарбод ва Бахтофарид дар адабиёти дини паҳлавӣ саршинос мебошанд.
- Ҷавидбеш –номи дарахти афсонавӣ, ки дар дарёчаи Варукашо қарор дорад ва аз тухми ӯ гиёҳҳо рӯидаанд. Маънии дигари он ронандаи дардҳост.
- Гупатшо – Ағрирас писари Пашанг бародари Афросиёб, ки Гавидшоҳ низ номида мешавад.
- Йушти Фриён – ба тахмини Содиқи Ҳидоят (бо такя ба Динкард) шояд писари Гурво бошад.
- Чаҳрумиён – Пишутан писари Гуштосб мебошад ва ин чаҳор тан аз Урмузд зиндагии абадӣ ёфтаанд.
- вежа – дар ин ҷо ба маънии муқаддас аст. 16. Турбротруш Карап – номи яке аз бародарони хонаводаи Карап аз насли хоҳари Манучеҳр мебошад, ки ҷодугар буда, ба дасти Турбротруш кушта шудааст.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор