Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

Дар чунин вазъияти эҷодшуда, дар назди давлати босуръатташаккулёбанда ду вазифаи аввалиндараҷаи стратегӣ истода буд:
1.Таъсиси сохтори давлатии мусулмонон, ки ба идоракунии халқи бисёрқабила ва бисёрқавм, ки аз нимҷазираи Иберияи Аврупо дар Ғарб то канори Дашти Бузург дар шарқ пароканда шудааст, имкон медиҳад; 2.Ташаккулли заминаи сиёсӣ ва идеологии ин қудрати азими мусулмонон.
Ин ду вазифаи таъхирнопазири стратегии мардуми мусулмонон, ба шарофати иштироки фаъолонаи гузаштагони халқи тоҷик бо ҳамкории зич бо намояндагони халқҳои дигар (пеш аз ҳама худи арабҳо), ҳал карда шуданд.
Пешвои низомии маҳбуб Абумуслим бо ҷанговарони Хуросон тавонистанд, ки қудратро аз Умавиёни номаҳбуб, ки ба миллатгароии танги арабҳо такя мекунанд, бигиранд ва ба сулолаи Аббосиён супоранд. Сулолаи нав (Аббосиён) дигар наметавонист, саҳми таърихии халқҳои шарқи хилофат (пеш аз ҳама Хуросон)-ро нодида гирад. Ҳоло ислом аз «пӯшиши арабӣ»-и худ берун омада, ба як дини ҷаҳониву байналмилалӣ табдил ёфтааст. Пойтахти нави сулолаи нав (Бағдод) дар наздикии Тайсафун (Ктесифон), пойтахти собиқи Порти бузург, ки пешдодиёни халқи тоҷик (даҳҳо-массагетҳо) бунёд карда буданд ва барои мустақиман идора кардани империяи паҳновар, беҳтарин намояндагони бузурги Бармакиён, аз зумраи вазирон аз Навбаҳори буддоии наздики шаҳри бостонии тоҷикон Балх, даъват шуда буданд. Онҳо, дар навбати худ, фаъолияти девонҳои давлатиро ҳаддалимкон такмил доданд, ки ин яке аз қадимтарин намунаҳои ҳукумат дар ҷаҳони Эрон, шабакаи сершохае буд, ки тамоми минтақаҳои хилофати азимро фаро мегирифт. Аввалин халифаҳои аббосӣ, ки ба анъанаҳои «ҷиҳод» содиқ буданд, аксари вақти худро дар юришҳои ҳарбӣ сарф мекарданд, аз ин рӯ, хонадони вазирони бузурги Бармакиён, воқеан, дар нақши бунёдгузорони воқеии аввалин давлати ҷаҳонии мусулмонон амал мекарданд.

пешина
аз 335
навбатӣ