Ҷаҳони Тоҷикон

мансабдори мулкӣ ҳамроҳ шуд. Ин ҳокими нави Варорӯд, пас аз як ҳолати хуб ва эътирофи шикасти бародари хурдиаш Ариқ- Буқаа, ба хонбону Эргенэ-Хатун издивоҷ кард ва ҳукмронии худро қонунӣ кард. Ӯ амалдори ботаҷрибаи олимартаба Масъудбекро боз ҳокими Самарқанд ва Бухоро таъин кард. Хон Ариқ- Буқа соли 1264 кушта шуд ва Эргене-Хатун бо ризояти амирон ва вазирон писараш Муборакшоҳро ба тахт шинонд. Ин тасмим ба хони бузург Ҳубилай маъқул нашуд ва ба ӯ ҳамчун ҳамҳокими амир Муборакшоҳ ҷияни ӯ Боракро фиристод, ки ӯ мавқеи устувори амирро омӯхта, ба Чағониён рафт. Аз он ҷо, қувва ҷамъ карда, тахти улуси Чағатойро ба даст гирифт. Ин хони нави Варорӯд ба паҳн кардани қудрати худ ба ҳавзаи Тарим кӯшиш кард, ки кишвар қаблан ба моликияти хони бузург тааллуқ дошт. Вақте ки хони бузург Ҳубилай ба императори Чин табдил ёфт, Варорӯд ҳамчун як улуси Чағотай ба як давлати мустақил табдил ёфт.
Хони бузург Ҳубилай, ки ҷонибдори муосиркунонии анъанаҳои муғул аст, пас аз шикаст додани ҷонибдори суннатҳои сирф муғулӣ Ариқ-Буқа, фаъолона барои ҷалби намояндагони халқҳои гуногун ба идораи империяи худ оғоз кард. Дар ин раванд, мансабдорон ва олимони мулкии тоҷикон, ки аз пойтахти собиқ Қароқорум ва Варорӯд ба пойтахти нави ӯ (Пекин) даъват карда шудаанд, мавқеи махсусро ишғол карданд. Бояд қайд намуд, ки фаъоляти чандсолаи Маҳмуд Яловач дар ин шаҳр, аллакай, мавқеи амалдорони тоҷикро устувор намуда буд. Хони бузург дар тақлид ба хонҳои улуси Чағатой, Аҳмадро вазири худ таъин кард, ки ба гуфтаи муҳаққиқони муосир, вай дар дарбори хони бузург дар тӯли бист сол чунин мақоми баланде дошт, ки

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор