Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

назди Ҳорун ар-Рашид буд, қатл карда шуд ва падари ӯ- Яҳё Бармакӣ, ки як вақт вазири бузург буд ва бародарони ӯ (Фазл, Мухаммад ва Мӯсо) ба зиндон партофта шуданд. Бародари Яҳё Муҳаммад ва хонаводаи ӯ бошад бе ташвиш монданд. Набераҳои Яҳё низ дар озодӣ монданд. Тибқи баъзе хабарҳо, Яҳёи пирсол ва писари ӯ Фазл дар зиндони шаҳри Раккаи Сурия ҷон доданд, писарони дигари Муҳаммад ва Мӯсо аз ҷониби вориси Ҳорун аз зиндон раҳо шуда, ба ҳаёти фаъоли сиёсӣ баргаштанд. Пас аз ин, онҳо тарафдори Маъмун, писари дуюми Ҳорун, ки аз зани эронияш буд, шуданд ва дар хизмати артишу давлатии онҳо ҷойи намоён доштанд. Аз набераҳои Яҳё писари Мӯсо Имрон, ёвари волии музофоти дури Синд шуд.
Дере нагузашта, халифа, ки дастгирии оилаи пурқудрати Бармакиёнро, ки марказ ва шарқи хилофати азимро дар тобеияти худ нигоҳ медошт, аз даст дод, он вақте ки халифа дар ғарб дар марзҳои империяи Византия солҳои дароз меҷангид, ҳоло мехост ошӯбҳои дар қаламравҳои аз Сурия то Суғд саршударо ором кунад. Дар маъракаи ҷангии зидди Суғд дар соли 809 халифа, ки дар бисёр афсонаҳои халқӣ оварда шуда буд, бо марг рӯ ба рӯ шуд.
Шарқшиноси рус В.В. Бартолд ҳукмронии пуршарафи Бармакиёнро бо суханони зерин ҷамъбаст менамояд: «Далели муҳим ба манфиати сифатҳои барҷастаи ин форсҳо (аниқтараш, тоҷикон. – М. А.) чунин аст, ки Бармакиёнро ҳатто арабҳои ватандӯст эҳтиром менамуданд, чун муаллифи Китоб ал-Оғонӣ навиштааст, ки онҳо тавонистанд дар як вилояти араб, ба монанди Сурия, тартибот барқарор кунанд». Бо назардошти он, ки Сурия бо пойтахти бостонияш Димишқ такягоҳи сулолаи Умавиён, рақибони Аббосиён буд, акнун чи намуд муносибат лозим буд, ки муносибати душманонаи оммаро бо ҳукумати нав иваз намояд?!

пешина
аз 335
навбатӣ