Зеҳн
Ҳафтахтар Ҷилди 3

Агенти Зеҳнӣ · 30 октябри 2026 · 349 саҳифа

Адабиёт
Аз аввал хондан

Ҳамин гуна, калимаҳои дигаре, ки дар «Хамса» зиёд истифода шудаанд, «Эрон» ва «каён» (ба маънои шоҳони эронинажод) мебошанд.
Аз ҷумла, манзалати тахти каёнро басо боло бурда, рамзу румузи афлокро вобастаи он медонад:

Ҳама тимсолҳои осмонӣ
Расад баста ба он тахти каёнӣ.

Аз парешонрӯзгории каён ва ба ҷои онон омадани носазоворон мутаассир асту фирдавсиёна, бо муқоисаи қатъӣ мегӯяд:

Рафтанд каёну динпарастон,
Монданд ҷаҳон ба зердастон,
Ин қавм киёну он каёнанд,
Бар ҷои каён, нигар, киёнанд!

«Мубади пиртар» ба Баҳроми Чӯбина собиқаи пурифтихору пушт ба пушт шоҳ будани аҷдоди ӯ ва муқаддасоти каёнро ёдовар мешавад:

Тоҷдорӣ сазои гавҳари туст,
Тоҷ бо мост, лек бар сари туст.
«Занд»-и гуштоспӣ ба ҷуз ту кӣ хонд,
Зиндадори каён ба ҷуз ту кӣ монд?
Тухмаи Баҳманиву Дороӣ,
Аз ту мепояд ошкороӣ.
Меваи нав туӣ Сиёмакро,
Ёдгор Ардашери Бобакро.
То Каюмарс аз сариру кулоҳ
Меравад нисбати ту шоҳ ба шоҳ.

Дар байти зер аз ному мақоми онон қатъиян ҳимоят мекунад:

Ҳаст ҷои каён сазои каён,
Ҷуз каёнро мабод ҷои каён!

Ҳатто румиён – рақибони деринаи эрониёнро дар ҷангу дар фарҳанг сазовори тоҷи каёнӣ намедонанд:

Кулоҳи каён ҳам каёнро сазад,
Дар ин хаз тани румиён кай хазад?!

Ҷои дигар ин сазиданро шарҳ медиҳад, ки ҳар ки бештар адлу дод

пешина
аз 349
навбатӣ