аз андозаи тоҷикон ба дин омили асосии эҷод шудани домҳое ҳастанд, ки дар зоҳир ба ислом алоқаманд мебошанд, аммо дар асли худ онҳо барои лағви миллатдӯстӣ ва ватанпарастӣ дар шаҳрвандони ҷомеаҳои рӯ ба инкишоф нигаронида шудааст. Агар дар замони мудерн маводи маънавии таҳмилшуда иборат аз ин буд, ки тоҷикон қабл аз қабули ислом дини худро доштанд ва дар замони асримиёнагӣ бо нишони эътироз ба тасаввуфи исломӣ гиравиданд, аммо дар замони постмодерн онҳо моро гӯшзад мекунанд, ки ислом маслаки сиёсӣ аст ва муслимин ҷиҳати ҳифзу интишори он бояд исломгаро бошанд, яъне дар ҳар ду маврид бегона барои татбиқ намудани манфиатҳои геополитикии худ мехоҳад тоҷикро истифода кунад.
Баррасии қаринаи ба ворисиятгирии анъанаҳои фарҳангӣ бар асоси равишҳои гуногуни таҳқиқӣ дар замони соҳибистиқлолӣ зуҳур кард ва муҳтавои он бинобар тавзеҳи арзишҳои таърихии фарҳанги миллӣ боз ҳифзу тавсеаи он ба унвони интиқоли арзишҳои фарҳангиро дарбар мегирифт. Тоҷикон фарҳанги ғаниро мерос гирифтаанд, аммо тамоили меросбарӣ бар ҳар фарди тоҷик созгор нест, чунки на ҳама намояндагони миллат мероси фарҳанги миллиро дарк хоҳанд кард. Масалан, ҷашнҳое ки алҳол дар кишвари мо истиқбол мегарданд, барои ҳамагон ошкор нест, ки ин ҷашнҳо кай ва ба хотири кадом ормоне пайдо шудаанд.