АФСОНАИ ЗАН ВА ДЕВ

Буд набуд як зан буд. Зани бисёр зебою боқувват, меҳнатдӯсту оилапарвар, қадбаланду босаховат. Он вақтҳо занҳо аз мардҳо ҳам боқуваттар буданд. Ин зан як замини калон дошт ва дар он майдон токи ангурҳои рангоранг парвариш мекард.
Рӯзе ин зан бо писарчааш дар ҳамин майдони токзор баргҳои зиёдӣ ва шохаҳои нодаркорро канда, дигар шохаҳоро ҷо ба ҷо мекард. Дар ҳамин лаҳза аз куҷое як деви лоғари сип-сиёҳе пайдо шуду кори ин занро тамошо кард. Пас ба қуввату бозуи зан ва зебогии ӯ ҳавасаш омад.
– Барои чӣ ин зан ин қадар боқуввату мани Дев ин қадар бемадору лоғар?
Чаро вай ин қадар зебову мани бечора сип-сиёҳи безеб: – гуфт Дев.
– Биё, бачаашро медуздаму ба ивазаш қувваашро металабам.
Вай париду писарчаро чанг зада, ба боло ғайб зад.
Писарча «очаҷон, очаҷон!» – гӯён фарёд мекард. Зан ба ҳамон сӯе, ки садои бачааш ба гӯш мерасид, давидан гирифт. Аммо садоро дигар нашунид.
Пеши кӯҳ расида омад, ба кӯҳ сари таъзим кард ва пурсид: – Эй кӯҳи баланд, бачаи маро надидӣ? Ӯро Дев бурд, ба ман ёрӣ деҳ! – гуфту гиря кард. Аз кӯҳ садое набаромад. Танҳо худашро ларзонду чанд кулӯхча ба поён ғелида афтиданд. Ғелида, ғелида пеши санги калон омада ором гирифтанд. Пас Зан пеши санги калон омада пурсид: