Зеҳн
АХТАРОНИ АДАБ

Агенти Зеҳнӣ · 14 октябри 2026 · 471 саҳифа

Шеър
Аз аввал хондан

Хусусан, адиб симоҳои марказӣ ва шахсиятҳои сарсупурдаи миллиро дар иртибот ба ҷараёни таърих ва корномаи миллат басо хотирмону ҷолиб офарида тавонистааст. Аз сӯйи дигар, унвони асар («Ривояти суғдӣ») муҳтавои онро комилан мунъакис месозад, зеро онро метавон нақле аз рӯзгори миллат дар давраи муайяни таърих гуфт.
Чун мавзӯи асар таърихист, пас адиб бо сарчашмаҳои дараҷаи аввали таърихӣ рӯ овардааст ва аз онҳо тасвирҳои ҷолиби таърихӣ офарида, аз психологизми миллӣ низ хуб кор гирифтааст, ки ин ҳама ҷанбаҳои илмии асари бадеиро тавлид намудааст ва кашфи он ба фаъолияти адабиётшиносон ва илми адабиётшиносӣ мутааллиқ аст.
Таълифи қиссаи «Ривояти суғдӣ» дар адабиёти аҳди шӯравии тоҷик як бозёфти адабии нодир маҳсуб мешавад, ки ба нависандаи забардаст С. Улуғзода муяссар шудааст ва ин асар аз ҷониби хонандаи тоҷик бо хушнудӣ пазируфта шуда ва номи муаллифи онро маҳбубтару машҳуртар намуд.
Халқи тоҷик дар муддати дуру дарози таърихи мавҷудияти худ барои озодӣ, истиқлолият ба аҷнабиёни истилогар ва ғосибони дохилӣ муборизаи беамон бурда, саҳифаҳои дурахшони таърихиро ба вуҷуд овардааст. Кӯшиш ва муборизаҳои бошарафонаи аҷдоди баруманди тоҷик, аз ҷумла шӯриши кӯҳистониёни тоҷик дар адабиёти шифоҳиву хаттӣ басо возеҳу равшан инъикос ёфтаанд. Корномаи Восеъ агар дар адабиёти шифоҳӣ аз охирҳои асри ХІХ пайдо шуда бошад, пас дар адабиёти хаттӣ аз нимаи аввалҳои асри ХХ ба назар мерасад ва ҷолиб аст, ки аввалин маротиба дар драматургия мавқеъ пайдо мекунад. Баъдтар симои Восеъ дар шеърҳои алоҳида низ мавриди тасвир қарор мегирад.
Вале нақши Восеъ дар насри бадеӣ маҳз дар нимаи дувуми солҳои шастум ба вуқӯъ пайваст ва ин образ якбора мавзӯи жанри калони эпикӣ – роман қарор гирифт. Устод Улуғзода, ки то солҳои 60-ум дар офаридани асарҳои таърихӣ таҷрибаи зиёде андӯхта буд, ба офариниши симои муборизи Восеъ иқдом намуд ва бо ҳамин костагии насри таърихии тоҷикро як андоза бартараф намуд.

пешина
аз 471
навбатӣ