Мисле, ки ин кӯҳҳои зебо дигар намешавад. Ман мегӯям, ки дар пайи ислом ашбас чӣ корҳоест: русҳо моро дилпур карда, даруни масҷид мекунанд, бар моз ки истодем, аз пулемётҳошон тирборон мекунанд. Чунон ки дар Хева, дар Фарғона, дар Бухоро ва дар дигар шаҳрҳо карданд. Вагарна дар ин гармо ҷонашон ба лаб омадаю бе озуқа мондаанд, мо се рӯз оташбас мепурсем, лек як ҳафта мегӯянд. Навиштаанд, ки ин ид барои мо ҳам муқаддас аст. Кирдору масҷуду мадрасаи асрҳо ободкардаро бо ҷӯрӯби инқилоби сурҳашон рӯфта, партофтанду ин лаҳза ин ид бароишон муқаддас шуд? Аз кай боз онҳо мусулмон шудаанд? Барои одами бофаросат ҳамин дурӯғашон басанда аст! Баъд аз ин чӣ қадар афтидану таъна гирифтанҳо бояд мо, мусулмонҳо, аз содагиву нодонӣ ба бадар оем. Боре ба пас нигарем ва бубинем, ки чӣ хатоҳо кардем! Ва ба ин дар кӯ ин хиёнатҳо шуд?!

Суханони Анварпошо як лаҳза сафҳоро лолу мот кард. Фақат овози мурғон шунида мешуд, ки хайл-хайр дар баландиҳои осмон парвоз доранд.

Анварпошо, боз пасу пеш қадам зад. Ҳоло чеҳрааш мисли офтоби зард, қуллаҳои кӯҳи рӯбарӯ арғувонӣ менамуд. Маълум буд, ки гуфтаниҳои зиёде дораду радду истиҳола мекунад.

Аз сафи пеш марди танадори биникалоне, ки рухсораҳояш чун ҷигар сурх шуҳеста, чанд маротиба рӯйи ҳам атса зад, бо рӯймоли таршудааш даҳону биниаш рӯяшро пок карда бехабар буруташро олудаю бо овози баланди чирросӣ гуфт:
– Ҷаноби Анварпошо, мо ҳеҷ гоҳ сухани шумо ва додарамон Давлатбекро надоро, ки ғозии дини мубини ислом ҳастед, ҳаққи ду кардан надорем. Аммо дар ин масъалаи намоз ва риояи шариат ҳақ надорем аз гуфти Худою расул бераҳмӣ бароем, агар ҷонамон равад ҳам.

Анварпошо лаҳзае рост истода сӯйи биникалон нигарист, гӯё ба гуфтаҳои ӯ сарфаҳм рафтан мехост. Ҳамзамон мушоҳида кард, ки размандагон бо кунҷкобӣ баъзе бо норизой ба ӯ менигаранд. Рафиқони туркаш, ки дар гӯшаи чап нишастаанд, нороҳат шуданд. Ӯ ба зӯрӣ табассум карда, ба тариқи маслиҳат гуфт:
– Домулло, қадом вақт ид мекунанд? Вақте ки хотират ҷамъ аст, хавфи куштанат нест. Аз ин рӯ, Худованд аввал ҳифзи ҷону танро фарз гардонда, ид аст. Ҳифзи номусро гуфтааст. Чунки бандае, ки номус надорад, мисли марди касалии ғашовар аст. Аз вай намоз ҳам талаб карда намешавад. - Ва хандакунон мегираду дар ҳоле, ки алам доштанаш ҳис мешавад меафзояд. - Мо ба роҳ баромабароему ба Балҷувон нарасида, болшевик аз омадани мо огоҳ мешавад. Чунки ин коммунистҳои саллаю тасбеҳдораш дар масҷидҳомон намоз хондаю ҳамзамон аз сухан чида нишастаанд. Шояд онҳо дар ин ҷо ҳам бошанд. Аз ин рӯ, шубҳаи фикри намозу идро аз сар бароред.

Дар сафҳо ғалогула шуд. Муҷоҳидҳо ду тараф шуданд. Қисме мегуфтанд, ки сухани Анварпошо гиред, иддае мегуфт, ки дар назди ид дигар гапу каломе нест, арзиш надоранд.

Биникалон ҳам шуда ҷониби ҷавони паҳлӯяш ҷаҳл кард: “Ту ба ангушти ман худат гап зан! Дин маҳалли шӯхӣ нест!” Фарзҳое ҳастанд, ки ба онҳо гузашт кардан нест! Ҷонат дар ҳалқаат омада бошад ҳам, бояд фарзро анҷом бидиҳӣ. Вагарна...