Оташ дар хонаи қадим

Китоби мазкур асари бадеӣ буда, романи нависанда Мирзонасриддинро дар бар мегирад. Дар он рӯйдодҳои муҳими зиндагӣ ва таассуроти таърихӣ ба риштаи тасвир кашида шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 12 октябри 2026 · 613 саҳифа
ҳосилашон кайҳо расидаи поён ва деҳае, ки дар тарафи офтоббаро ба дарозӣ мехобид, нигарист. Деҳа ором менамуд. Гӯё он ҷо касе нест. Ҳатто дудро намебинӣ.
Дар канори деҳа як аробаи партофтаи як чархаш дар осмон хоб аст. Онсӯтар панҷ-шаш гӯсфанд чарида гаштанд. Яқин шохбастеро раҳо карда баромадаанд.
Дар ҷониби соярӯ замину боғҳои Пуштаҳои Наврӯз тӯл кашидаанд. Он ҷо одамон гандум медаравиданд. Дар заминҳои поёнии роҳ алафдаравҳо ҳам ҳастанд. Заминҳои гандумаш сафедшудаю ҳанӯз даст нарасонда ҳам бисёранд.
Дар ин Пуштаҳо Нуралӣ замин надорад. Замину боғаш дар Дашти Сурхист. Аз хешонаш писартағояш Мирзошариф дар паси кахдонҳои қатори поёни роҳ шаш таноб замин дорад. Алафаш ғарки гул шудааст. Лекин он ҷо касе наменамояд.
Нуралӣ кайҳо боз ташна буд. Лекин чоране надорад, ки боз сесад-чорсал қадам поён фуромада аз чӯйи равоне, ки аз болои дашт мегузарад, об нӯшал.
Офтоб ба нишемангоҳаш наздик шуда буд. Ӯ худро ба пастхамӣ гирифтаю хам шудаю боз каме поён фуромада дар паси буттаи сертанаи хори ангат, ки аз он ҷо атроф намоён буд, ҳамворие интихоб карда, ҷомаашро дароз партофта нишаст. Чоруқояшро кашиду пойҳои аз кӯфти роҳ чиз-чиз сӯзишдоштаашро болои хоки гарм ниҳод. Хок мондагиро мегирад, неру мебахшад. Лекин пир ки шудӣ, мисли каси қарзхоҳ қувваи додаашро гашта мегирад. Ӯ заминҳои гандумаш сафедшударо шинохт. Як қисми замини Олимбой, ними замини Мирзоумед, замини калони он сӯи сой азони Файзмуҳаммад. Замини одамоне, ки бойшон карданд. Дар поёни роҳ ҳам чунин заминҳо ҳастанд. Лекин заминҳои кӣ буданашонро Нуралӣ аниқ карда натавонист. Дар ҳар тараф заминҳои бекорхобида ҳам бисёранд. Омад-омад ва ҳаргуна овозаҳои инқилоб ки шуд, дасту дили мардум ба кор суст шуд. Болшевикҳо инқилобашонро карданд, аммо аҳволи мардум ва шароити зиндагӣ рӯз то рӯз бадтару бадтар... Ба он нигоҳ накарда, ки гуруснагист, касе аз сидки дил кор намекунад. Рост мегуфтанд, ки дасти шикаста кор мекунаду дили шикаста не. Ин инқилоб ба истиснои ду-се кӯчагард дигаронро аз кору бору орзуҳошон мононд. Ӯ қарор дод мардум ки рафтанд, поён мефурояду сараша то миён дар об зер карда хуб менӯшад, пас сойро гузашта ба Дашти Сурхӣ меравад. Он ҷо дар гӯшаи боғаш кахдон дорад. Он ҷо гилему намад бисёр дорад, партофтаю баҳузур хоб рафтан мумкин.
Дигар чизҳо ҳам ҳаст... Яқин рӯз шавад, хонагиҳояш меоянд. Заминҳои вай ҳам гандуму алаф доранд.
Соате гузашту сояҳо аз теппаҳо боло шуданд. Даравгарон яке аз паси дигар корро бас карда ба роҳи деҳа баромаданд. Нуралӣ ду нафар харакиҳоро шинохт- Каромати дуредгар ҳамроҳи Тӯйчии ҳамсоямаш. Каромат куртаи карбос дорад, саллааш дар паси сараш. Ҳараша сиҳак карда, лука дода мерафт. Замини Каромат дар поёни роҳ, дар назди замини Остон аст. Замини Остон чор таноб аст. Ҳар чизе, ки аз бобояшон монда буд. Нуралӣ ҳангоме ки аз Чиззах молдор шуда барагашт, он заминро ба Остон бахшид. «Писарамак, ин замин барои худат,» гуфт. Аммо писарамак, вақте ки даст ёфт, ӯро, чӣ кор кард...
Баробари кам шудани одамон бесабрии Нуралӣ меафзуд. Ташнагимаш тоқатфаростар мешуд.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё