Зеҳн
Иқтисодиёти ҷаҳон

Китоби дарсӣ масъалаҳои бунёдии иқтисодиёти ҷаҳон ва робитаҳои иқтисодии байналмилалиро баррасӣ мекунад. Он барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ таҳия шудааст.

Агенти Зеҳнӣ · 11 октябри 2026 · 785 саҳифа

ТиҷоратТаҳсилотИқтисодиёт
Аз аввал хондан

Сафоли сохташудаи давлати Хитойро аз ҳамон солҳо дар ҷаҳон машҳур кард.

Дар давраи ҳукмронии сулолаи Кӯшониён анъанаи дар давлати Юнону Бохтар ҷойдошта идома ёфт. Ба давраи Кӯшониён системаи мутараққии пулӣ, бениҳоят гуногун будани қимати тангаҳо ва хеле зиёд будани шумораи онҳо хос мебошад. Тангаҳо дар ҳаёти рӯзмарра истифода мешуданд. Савдои хориҷӣ хеле равнақ ёфт.
Маъхазҳои таърихӣ аз он шаҳодат медиҳанд, ки тоҷирони давлати Кӯшониён аз Хитой, Ҳиндустон, Арабистон моли бисёре ба Осиёи Миёна ворид карда, бо корвонҳои калон онро ба Рум мебурданд. Ба римиҳо бештар маснуоти оҳании дар Осиёи Миёна сохташуда, матоъҳои абрешим ва зарфҳои чинӣ писанд наомад. Дар ин солҳо бевосита бо Хитой ҳам робитаи савдо хеле авҷ гирифта буд. Ба воситаи "роҳи абрешим", ки таи солҳои зиёд танзим ёфта буд, корвонҳо ба Ғарб абрешим, чиниворӣ ва дигар молҳои истеҳсоли Хитой, ба самти Шарқ бошад, аспҳои Фарғона ва молҳои гуногуни истеҳсоли дохилиро мебурданд.

Дар давраи давлатдории Сомониён халқи тоҷик ба комёбиҳои зиёд ноил шуда, шӯҳрати ин кишвар сар то сари ҷаҳон паҳн гардид.
Инкишофи илму фарҳанг, санъати бинокорӣ, хоҷагии халқ ва истеҳсолоти саноат нуфузу иқтидори ин давлатро дучанд афзун гардонд. Асоси додугирифти давлати Сомониён тиҷорат бо Хитой ба ҳисоб мерафт.

Аз солҳои аввали истиқлолияти Хитой ҳукумати он ба ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна, аз ҷумла, ба раванди бозсозиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон эътибори хосае медод. Гап дар сари он аст, ки бо баровардани қувваҳои Россия ва нисбатан суст шудани таъсири он дар ин минтақа, таъсири Эрон ва Туркия, ки бештар бо умумияти забон, фарҳанг, дину оин, урфу одатҳои якхела доштанаш такя мекарданд, афзуд. Аз ин ҷиҳат Хитой аз ҷараёнҳои нав, ба мисли "панисломизм" ва "пантуркизм", ки ба ивази идеологияи коммунистии Давлати Шӯравӣ ба миён омада буданд, дар ташвиш буд, ки ин ҷараёнҳо тадриҷан дар ҳудуди ноҳияҳои наздисарҳадии Осиёи Миёна, ки дар он зиёда аз 70 млн. мусулмон зиндагӣ мекунанд.

пешина
аз 785
навбатӣ