АЗ МУАЛЛИФ

Дар навиштани «Канзи шифо» асосан аз китобҳои тибби қадими «Тӯҳфат-ул-мӯъминин», «Ихтиёроти бадеъ», «Маҳзан-ул-адвия», «Қарободини кабир», «Муҳити аъзам», «Илоҷ-ул-ғурабо» истифода бурлем. Низ ҳамчун унсурҳои иловагӣ ва мададрасон аз «Кашф-ул-луғот», «Бурҳони қотеъ», «Баҳр-ул-ҷавоҳир», «Ғиёс-ул-луғот», «Суроҳ ва куроҳ», «Фарҳанги форсӣ ба русӣ», «Қомуси арабӣ-русӣ», «Энциклопедический словарь лекарственных и ядовитых растений» ва дигар манбаъҳои тибби қадим ва даврони мо баҳра бардоштем, ки хонандаҳои ин китоб ҳангоми истифода аз равиши матн дармеёбанд, вале як қисмашонро на, бинобар номбар нагаштани унвони онҳо.

Аз ҳама душвотарини амалиёт он буд, ки шаш китоби беҳад калонро дар рӯи миз кушода дошта, аз саҳифаҳои онҳо маъно ва мазмун чидан ба ҳеҷ ваҷҳ имконпазир нест, зеро ҳамаи онҳо ба саҳни корӣ намегунҷиданд. Барои хайрият аз ҳар яки китобҳои мазкур саҳифаҳои алоҳидаро шарҳан ба рӯи варақ оварда, ҳолат дошта боз ҳар шаши онҳоро ҷамъбандӣ намуд (об, ҳаво, оташ, хок) сур аккат ба поён.

Ҳамчунин падидоту рӯйдодҳои мағз ва рӯи Замин ба ихтиёри инсон вобаста нестанд, балки аз ирслан он берун мебошанд. Масалан, агар борон набораду хок хушк бошад ва таъсири ҷирмҳои фалакӣ, аз ҷумла ассинурҳои Офтоб набошад, ҳеҷ гиёҳе дар Замин намерӯяд; инчунин таъсири ҷирмҳои осмонӣ амал накунанд, пастию баландиҳо, чуқурию тарқиш, баҳру бар ва ғайраҳо пайдо намегарданд. Истиқрори ҳамаи он ҷирмҳои кайҳонӣ аз қувватҳои ҷозиб-ул-марказ (кашиш ба марказ) ва торик-ул-марказ (аз марказ гурезиш) устувор мебошад, на аз сабабҳои дигар. Инчунин ҷонварони гуногун ва набототи рангбарангро бо ҳамҷинси онҳо ҷуфтӣ дода, насли навашонро ҳосил гардондани инсон