— Дар он ҷое, ки қазои ҳоҷат мекунанду мехӯранд — аблаҳ... Ҳа, шукронаи рафиқ Сталин!

— Шукронаи рафиқ Сталин!... — ранги рӯи Ялпоп канду ба андеша фурӯ рафт. — Худаш чӣ гап... он қадар одами хубу... Кай?

— Ду рӯз қабл. Аҳли оилаашонро ба дигар тараф. Шараф ба Ҳукумати шӯроҳо, шараф ба чашмони ҳамабинаш! Ту бошӣ, ин ҷо чун гӯсола аз пушти шиф почак мезанӣ...

— Э, илоҳӣ рафиқ Сталин ҳазорсола шавад... Бале, бале... хайр аз куҷо донем. Мо аз як деҳаи дурдаст омадаем... мо ҳамин хел... аз роҳ омадем. Ман ҳатто ӯро намешиносам. Фақат шунида будам, ки одами баообрӯ будааст...

— Хайр, чӣ, аз ин шунидаат... Он чӣ ки шунидай, ҳаргиз ба забонаш наёр.

— Бале, бале... — Ялпоқ як ба инсуву як ба он сӯи дигари роҳ назар дӯхту пояшро ба ӯзангӯ ҷой кард. — Ҳе шайтоне... Хайр, мо рафтем. Хайр одами бад будааст! Боз мо гумон кардем ки... Ҳай, ҳай, ҳай!

— Бале, ана ҳамин хел, — гуфт мӯсафед ва нигоҳаш нарм шуду оҳи сарде кашид. — Зиндагӣ ҳамин аст — ҷӯра. Вақте ки аробаат нав аст, ҳама мекӯшад, ки ба он савор шавад. Вақте, ки чарҳаш мепарад, дигар ҷӯраҳоят ғайб мезананд. Се рӯз боз менишинаму касе ҳам...

Зиндагонӣ ана ҳамин хел фиребгар аст. Бобоҳои мо ҳанӯз чунин мегуфтанд. Фиребгар... ин гап рост аст. Инро ҳамон вақт дарк мекунӣ, ки дандонҳоят мерезанд... Эҳ вой!..

— Бале, бале мӯсафед, ту рост мегӯӣ... шараф ба рафиқ Сталин! Ту, ҳам умрат дароз боду саломат бошӣ, мӯҳтарам...

Ӯ саросема Пӯлодро ба пушт гирифту ба сагрии асп қамчин зад. Ҳайвони бечора аз ин зарби ногаҳонӣ якбора рамиду худро ба як тарафи кӯча зад. Ялпоқ аспро аз гӯша ба гӯшаи дигар гардонду баъд ба роҳ даровард.

— Ваҳ, аҷаб коре... Ба касе намегӯӣ, ки мо ин ҷо будем. Фаҳмидӣ?

— Ба ӯ чӣ шудааст? — пурсид Пӯлод ки моҳияти гапро нафаҳмида буд. Ба оилаи тағои Оннамурод чӣ нохушие рух дода буд, ки ӯ инро пеш аз падарандараш эҳсос кард. Аммо оқибаташро намефаҳмид, ки он чӣ