дуди оташдони падараш дар пушти Октерра менамуду халос, ки маҳину ором ба осмон, ба сӯи як пора абри сафеди сафеде ки аз куҷое, аз пушти дарё, аз ҷониби кӯҳпояҳои дур пайдо шуда буд, роҳ мегирифт. Ва онҳо ҳар қадар, ки дур мерафтанд, авул кӯчаку абри сафед азиму баланд мешуд ва болҳои симинашро паҳн мекард. Буду дигар нест. Акнун ӯ дигаргуна менамуд,— номаълум,— ва ин абри сафед бачагии ӯро гӯё гусел мекарду ваъдаҳое ки падараш дар зиндагӣ дода буд. Яъне ҳамеша бо ӯ бошаду ёдгорашро ҳифз намояд, ёдгореро ки умре хилофи зиндагии инсон аст: яъне чун ниҳолаке дар гузаргоҳи регҳои равони айём барҷой бошад.

Онҳо то фарорасии шом ба манзили нави зисташон расиданд. Гоҷук гарчанде камбағал буд, аммо ин деҳа дар нигоҳи Пӯлод камбағалтар намуд. Хонаҳои қатори бемаънии, кулбаҳои аз ҳам ҷудову оғилҳои ҳайвонот ва биёбони холии, чизе наменамуд. Онҳо қариб ки аз миёни ҳама хонаҳои деҳ гузаштанд, ки одамон кам ба чашм мехӯрданд ва танҳо дар ҳавлии хонаҳо гоҳо заноне ба кору бори хона саргардон буданду дигар ба ҷуз чанд кӯдак касеро ҳам надиданд. Ҳатто сагҳои аз пеши роҳ мебаромада аккос намезаданд. «Чӣ, магар инҳо ҳам саг будаанд. Дар ҷони мо гузаштан ҳам намемонданд ва тамоми деҳаро бо садояшон хабар мекарданд...» Аммо шояд ин манзараи хомӯш танҳо дар назари Пӯлод чунин менамуд, зеро ин макон танҳо барои Пӯлод бегонаву дур аз одаташ буду халос.

Ароба ба тарафи хоначаи назарногири лоине баргашт, ки дар рӯбарӯяш боз кулбае ҳам менамуд. Ялкоп ба зӯр аз ароба фуромаду як барзаговро аз шоҳаш гирифта дохили ҳавлӣ шуд. Ӯ ба атроф як нигаристу баъд пеши дари кӯҳнаву гулбуридаи кулба расид ва ӯро так-так зад:

— Э, шумо он ҷо ҳамаатон мурдед, чӣ? Моро пешвоз мегиред ё не?. Дар ҳамоно кушода шуду аз дохил, яке аз паси дигаре, ду зан бадар омад. Якеаш қомат-баланду лоғари химча, аммо кампир: дигаре зани чеҳракушоду холе дар бари рӯи сафедаш, ки ҳамсоли модари Пӯлод менамуд. «Шояд, ки ӯ Холдона ном дошта бошад,— андешид Пӯлод, ки ҳанӯз аз ароба