Забони адабии ҳозираи тоҷик (Қисми 1)

Китоби дарсии мазкур барои факултетҳои филологияи мактабҳои олӣ пешбинӣ шудааст. Он ба омӯзиши лексикология, фонетика ва морфологияи забони адабии ҳозираи тоҷик бахшида шудааст.
Агенти Зеҳнӣ · 5 октябри 2026 · 457 саҳифа
Як қисми зарфҳои тарзи амалро калимаҳои содда ташкил менамоянд:
Ман либосҳоямро пӯшида, зуд аз ҳуҷра фуромада, ба рӯи мадраса рафтам (Ф. Муҳаммадиев, Дар он дунё). Баъди аз дарвоза даромадан шумо даррав ҳавлии даруни моро намебинед (С. Улуғзода, Субҳи ҷавонии мо). Он шахс пас аз ба ӯ сухан додани полковник ба пештари минбар омада, оҳиста ба лап сар кард (Ф. Ниёзӣ, Духтари ҳамсоя).
Зарфҳои тарзи амал дар шакли сохтаву мураккаб фаровон истифода мешаванд. Зарфҳое, ки бо суффикси -она, -акӣ сохта шудаанд, аломати амалро равшан нишон медиҳанд: хоксорона, қашшоқона, хомӯшона, вазнинона, махфиёна, мардона, дилпурона, озодона, оромона, бепарвоёна, бошуурона, бесаброна, шӯхона, эҳтиёткорона, далерона, фақирона, ҷиддиёна, чолокона, танбалона, бодиққатона, бетоқатона, бераҳмона, беҳавасона ва ғайра:
Аскари сурх моро дар кат нишонду хушҳолона ба рафиқонаш воқеаи аз дарёи Оҳангарон гузаштани моро ҳикоя кардан гирифт (С. Улуғзода, Субҳи ҷавонии мо). Ӯ ҳунари дигаре ҳам надошт, асосан бо бадали иҷораи ҳавличааш қашшоқона зиндагонӣ мекард (С. Айнӣ, Ёддоштҳо). Ҳа, ин орзӯи деринаи ман буд, ҷавоб медиҳад Очилхон, хоксорона рӯяшро оҳиста бо сарбанди чоркунҷаи парчагулдораш паноҳ карда (Ф. Ниёзӣ, Духтари ҳамсоя). Дар давродаври меҳмонхона бойҳо ва бойбачаҳо бо либосҳои пурқиммат ба худ зинат дода, мағрурона менишастанд (С. Айнӣ, Ёддоштҳо). Бибианзурат аз ду рафиқаш намонда, дилпурона кор кардан гирифт (Ҳ. Карим, Оқшуда). Ман дар он гуна шабҳо ҳамеша дар даруни меҳмонхона буда, аз он гуна сӯҳбатҳои адабӣ озодона истифода мекардам (С. Айнӣ, Куллиёт). Абдусаттор оромона эътироз намуд (П. Толис, Повесть ва ҳикояҳо). Зайнаб оромона ва бепарвоёна гуфт (С. Улуғзода, Ёрони боҳиммат). Забони дигар иштироккунандагони он маҷлис ҳам, бе он ки худашон бошуурона мақсад карда гирифта бошанд, рӯз то рӯз бойтару пурратар мешуд (С. Айнӣ, Ёддоштҳо). Бешуурона ба девори ҳамсоя наздик шуд ва ба он тараф чашм андохт (Ҳ. Карим, Оқшуда).
Зарфҳои тарзи амали ногоҳ, нохост, якбора, тифоқо ва ғайра ногаҳон, якбора, ғайричашмдошт воқеъ шудани амалро ва гурӯҳи дигари зарфҳои тарзи амал инчунин бардавомӣ ва такрори амалро мефаҳмонанд:
Ногаҳон аз дар даромад киштии бегонагон,
Гашт вайрон оби боғи сабз аз ин бори гарон.
(М. Турсунзода, Боғи муаллақ)
Вале модарам дар ҷои нишастагиаш карахт шуда монда, якзайл ба берун чашм меандохт (С. Улуғзода, Субҳи ҷавонии

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор