ҲУНАРМАНДОНИ ДЕҲАИ ВОРЎ

Фарҳанги мардумии деҳаи Ворӯ бо хусусиятҳои махсуси маҳаллии худ ва ҳам наздикии ҷуғрофӣ бо шаҳри қадимаи Саразми аҳди энеолит ва асри биринҷӣ бештар таваҷҷуҳи мардумшиносонро ҷалб намуд.
Агенти Зеҳнӣ · 29 сентябри 2026 · 50 саҳифа
Чунин мешуморанд, ки дар бораи микротопонимҳо аксаран доираи маҳдуди сокинони маҳаллӣ огоҳ ҳастанд1 зеро онҳо хусусиятҳои махсус ва фарқкунандаи ҷойгиршавии объекти ҷуғрофиро, ки асосан ба аҳолии маҳаллӣ маълум аст, дар бар мегиранд.
Боқимондаҳои фарҳанги қадимаи деҳаи Ворӯ, ба монанди ташакулли топоними минтақа ба таърихи ҳазорсолаи халқи тоҷик ҳамбастагӣ дорад. Деҳаи Ворӯ ёдгориҳои пурарзиши таърихӣ, этнографӣ ва ҷуғрофиро, ба монанди топонимҳои Болооби Зарафшон, нигоҳ доштааст.
Дар бораи зардуштиёни муосири Кӯҳистон маълумоти боэътимод вуҷуд надорад, аммо ривоят дар бораи онҳо дар ин ҷо васеъ паҳн шудааст. Яке аз онҳо мегӯяд, ки маҳз дар деҳаи Ворӯ Зардушт дар давраи таъқибот пинҳон шуда буд.
Ин афсона диққати ректори Коллеҷи Зардуштия дар Бомбей (Мумбай), профессор Меҳри Муссро ба худ ҷалб кард, ки ду маротиба ба ин деҳа ташриф овард.
Муаллими маҳаллӣ Ҳизбулло Атоев (соли таваллудаш 1959) гуфтааст, ки то имрӯз сокинони деҳаи Ворӯ дар нутқашон калимаҳо ва истилоҳоти забони суғдиро истифода мебаранд: санг - гӯт, деҳ - дияҳ, кӯҳ - ғар, кӯҳи сафед - улғар, маҳалла - ғайнова, дар он ҷо ки қонун вуҷуд дорад – сармат ва ғайра. Аз ин ҷиҳат, маводи лингвистӣ ҳамчун маводи универсалӣ амал карда, дар ҳамгироӣ ва фарқияти аҳолӣ нақши махсус мебозад.
Дар Болооби Зарафшон топонимикаи маҳаллӣ хеле устувор аст, ки натиҷаи дурдастии минтақа ва мавқеи ҷуғрофии он мебошад, қавмии муқими тақрибан бетағйир мондааст. Ҳуҷҷатҳо мавҷуд буда аз робита наздики иқтисодӣ миёни ноҳияҳои Болооби Зарафшон ва Панҷакентро тасдиқ мекунад, ки аз тобеияти маъмурии ноҳияҳо ба марказро шаҳодат медиҳад. Дар навбати худ,
1Суперанская А.В. Микротопонимия, макротопонимия и их отличие от собственно топонимии. - Москва, 1967. - С.31, 38.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё