Меҳру сеҳри шеър

Аз ин мавқеъ асли мисраи дуюмро меёбем, ки «инҳо, яъне чашми бемору сари гарон, шеваи мардуми бисёрхобанд»
(дар мисраи дуюм «шеваи» не, бояд «шева» навишта шавад).
Дар баъзе байту мисраъҳо ба тақозои вазн асли матнро барқарор кардан мумкин аст. Масалан:

Ёр бигзид бевафоиро,
Рафту бибурид ошноиро…
Гуфтамаш: Хоки раҳи туст, Камол,
Гуфт: Бигзор, худнамоиро!

Ба шарти риояи вазн рўшан аст, ки «бибурид» бояд «бубрид» ва «раҳи» бояд «роҳи» бошад. Зимнан вергулҳои дуюм ва сеюми ин банд бемавқеъ ва дар роҳи дарки мазмун монеаҳои номатлубанд.
Мавриди зикр аст, ки дар ёфтани асли матн фақат ба вазну қофия ва мазмун такя кардан кофӣ нест. Чунки дар шеъри классикии тоҷику форс ҳама чиз баҳри асолати сухан хидмат мекунад. Яъне, нафақат риояи суннатҳои аввалӣ, балки дарки таносуби сухан ҳам зарур аст.

Чу мутриб ғами ў чанг зад ба домани ман,
Зи гўшмоли ҷафо нола мекунам чу рубоб.

Ба тақозои вазн даррав метавонем мисраи якумро дуруст кунем: «Чу мутриби ғами ў чанг зад ба домани ман».
Агар касе ба мантиқи таркиби «мутриби ғам» шубҳа кунад, бубинад, ки «рубоб аз гўшмол чи нолаҳо дорад».
Боз ҳам мантиқу таносуб ба ёрӣ мерасанд, ки байти
зеринро низ дуруст бихонем:

Сари кўйи ту хуштар аст аз биҳишт,
Зи ҳар рустоӣ вилоят хуш аст.