Низом Қосим

Май хўр ҳамасола соғари моломол
В-аз сар бигузор ҳарчи савдои муҳол...

Мантиқан равшан аст, ки ба ҷойи «май хўр» бояд «мехўр» бошад.
Боз як чизи ҷолиб: дар нашри соли 1955 акси саҳифаи аввали нусхаи қадимтарини рубоиёти Умари Хайём (соли китобаташ 1207) чоп шудааст ва аз он як рубоии машҳурро бе душворие хондан мумкин аст. Чунин аст мисраи аввали он:

Онон, ки куҳан буванду онон, ки наванд…

Дар нашри нав ин мисраъ ба тарзи зерин омадааст (чун дар «Рубоиёти Хайём» (Теҳрон, 1932), ки ҳаргиз беҳтар нест):

Онҳо, ки куҳан шуданду онҳо, ки наванд…

Суханро ба кўтоҳӣ кашида, ҳаминро бояд гуфт, ки масъалаи ташхиси рубоиҳои аслии Умари Хайём қариб ҳалнопазир аст. Бо вуҷуди ин, аз баъзе рубоиҳое, ки ба ў нисбат дода мешаванду аёнан рўҳи хайёмона надоранд, сарфи назар кардан беҳтар менамояд. Чунки, ба шаҳодати хайёмшиносон, нусхаи қадимтарин, ки соли 1207 китобат шудааст, ҳамагӣ 252 рубоӣ дорад. Он нусха, ки бо гардиши фалак ҳоло моли Донишгоҳи Кембриҷ аст, бояд муътамадтарин ҳам бошад, зеро ҳамагӣ 84 сол пас аз вафоти шоир китобат шудааст.

1984