Ҳеҷ кас аз пеши худ чизе нашуд,
Ҳеҷ оҳан ханҷари тезе нашуд.

Аз қадим бузургони илму адаб ба устод эҳтироми хоса дошта, дар мавриди зарурат ба ин шахсияти беназир муроҷиат мекарданд. Онҳо дар симои устод шахси донишманду фозил ва равшанзамиру барнодилро медиданд. Ана ҳамин диди муборак то имрӯз боқӣ мондааст.

Устоди аввалин, чӣ тавре ки аз номаш бармеояд, онест, ки ба кас хатту савод омӯхта, дари бахту саодатро боз мекунад. Барҳақ, гузаштагони фозили мо ҳаққи устодро аз падар бештар донистаанд:

Ҳаққи устод аз падар беш аст,
В-аз падар устод дар пеш аст.

Адиби дурандешу донишманд Аҳмади Дониш дар сифати шинохти устод навиштааст: «Ҳаққи падар бузург аст ва ҳаққи устод - бузургтар».

Аз ин ҳама андешаҳои ҷолиб чунин бармеояд, ки муаллим, омӯзгор дар тарбияи маънавии инсон нақши муассир дошта, боиси эҳтиром ва шаҳомат гаштааст.

Устоди аввалини мо модар аст. Ҳар чизеро ки то даврони мактабхонӣ медидем, аз ӯ пурсон мешудем. Модар бо суханҳои ширину латиф ҳар як ашёи оламро ба мо ошно месохт. Устоди дигар ин худ зиндагист, ки касро ба баду неки ҷаҳони фонӣ ошно месозад.

Аммо хизмати омӯзгор бештар аст, зеро маҳз ӯ дари илму донишро ба рӯи кас боз карда, дунёи тафаккури касро бо тозагулҳои муаттари маърифат зиннат медиҳад. Дар ин бора Заҳири Форёбӣ гуфтааст:

Ин дасти бастаро ту кушодӣ, ки оқибат,
Он кас ки буд, таъбия устодвор кард?

Хулоса, омӯзгор он шахсияти бузург ва нотакрорест, ки бо чароғи ақл олами фикрии моро равшан намуда, дунёи пурасрори илмро муаррифӣ мекунад. Деҳқону муҳандис, духтуру шоир ҳама парвардаи оғӯши биҳиштсои омӯзгоранд. Тобиши зиндагӣ бори дигар