Ҷуғрофия

ОБАНБОРИ НОРАК

Обанборест дар қисми болооби дарёи Вахш. Ин обанбор дар натиҷаи сохтани дарғоти Неругоҳи барқи обии Норак ба вуҷуд омадааст. Пур кардани обанбор соли 1972 оғоз ёфтааст. Масоҳаташ 98 км мураббаъ, ҳаҷмаш 10,5 км³, дарозиаш 70 км, бараш наздики 1 км, умқаш ба ҳисоби миёна 107 м. Барои обёрӣ кардани заминҳои ҳосилхези даштҳои Қаршию Қизилқум, Данғараю Ёвон имконият дода, дар поёноби дарёҳои Вахшу Ому барои киштигардӣ мувофиқ аст. Дар соҳили обанбор шаҳри Норак ҷой гирифтааст.
ХУШКИИ РӮЙИ ЗАМИН

Хушкии Замин ҳудуде мебошанд, ки берун аз оби уқёнусу баҳр ва кӯлу обанборҳо қарор доранд. Масоҳати умумии хушкии сайёраи Замин қариб 150 млн км², яъне 29,2 % масоҳати кураи Заминро ташкил медиҳад.
Қабати болоии Замин тахминан аз 20 қабати литосферӣ иборат буда, муддати миллионҳо сол дар мантия (қабати дарунии геосфера)-и Замин ҳаракат мекунанд. Дар натиҷаи ба тадриҷ омехташавии қабати литосферӣ бо қабати дохилии геосфераи Замин, бархӯрд ва шикастани қитъаҳо ба амал меояд.
Ғафсии қабати Замин дар хушкӣ ба ҳисоби миёна 30-40 км аст.

ҲАРАКАТИ ҚАБАТҲОИ ЛИТОСФЕРӢ САБАБИ КАДОМ
ҲОДИСАҲО МЕШАВАНД?

Дар қабатҳои литосферӣ қисмҳои замин мавҷуданд, ки онҳоро плитаҳои литосферӣ меноманд. Ҳаракати ин қабатҳо на танҳо тарҳи қитъаҳоро тағйир медиҳанд, балки ба раванди дигари геодинамикии онҳо ҳам таъсир мерасонанд. Дар он минтақае, ки ин қабатҳо ҳаракат мекунанд, зилзила ба вуҷуд меояд, дар мавридҳои дигар қаторкӯҳҳо пайдо мешаванд ва ҳатто ба фаввора зада баромадани вулканҳо сабаб мегардад.
Минтақаеро, ки дар он плитаҳо аз ҳам ҷудо мешаванд минтақаи дуршавӣ (дивергенсия) ва минтақаеро, ки қабатҳо ба ҳам меоянд, наздикшавӣ (конвергенсия) меноманд.