Зеҳн
Донишномаи мухтасари кӯдакон ва наврасон

Ин донишнома маълумоти мухтасар ва умумиро дар хусуси таърихи аҳди бостон, табиат, илм ва фарҳанг пешниҳод мекунад. Китоб барои хонандагони мактабӣ ва наврасон пешбинӣ шудааст, то дониши умумии онҳоро васеъ намояд.

Агенти Зеҳнӣ · 27 сентябри 2026 · 395 саҳифа

КӯдаконМаърифатНаврасон
Аз аввал хондан

Ширхӯрҳо сокини табиати гуногуни чаҳор самти Замин мебошанд. Онҳо ба шароити вазнини кӯҳу камар, дашту биёбон, бешаву ҷангалзор ва дарёву баҳрҳо мутобиқ шудаанд. Дар шароити баландкӯҳҳои Тоҷикистон 25 намуди ширхӯр зиндагӣ мекунанд. Дар кӯҳҳои сарбафалаки Помир беш аз 15 намуди ҳайвоноти ширхӯр мавҷуд аст. Одатан, ҳайвоноте, ки дар ҷойҳои нисбатан хунук зиндагӣ мекунанд, пашми ҷафс доранд. Гӯши ҷонварони биёбонӣ дароз буда, воситаи берун намудани гармии бадан аст. Хуни ҳайвоноти кӯҳӣ дорои омехтаи маводди махсус аст, ки камии ҳавои бадан, яъне оксигенро пур мекунад. Яке аз омилҳое, ки ба ҳайвонот имкони мутобиқатро ба шароити зист таъмин мекунад, нигаҳдории ҳарорати доимии бадан мебошад. Ҳатто дар ҳавои хеле сард ва басо гарм аксари ҳайвоноти ширхӯр ҳарорати муътадили баданро нигоҳ медоранд.

Шутур.

Шутур ҳайвони кӯҳондори ба гармиҳо тобовар буда, дар биёбонҳои камоб зиндагӣ мекунад. Ғизои шутурҳо рустаниҳои биёбонӣ бошанд ҳам, онҳо ҳафтаҳои дароз бе обу хӯрок гашта метавонанд. Шутур дар ҷоғи боло ду дандони пеш дорад, ки хӯрдани рустаниҳои дурушту хордори биёбониро осон мекунад. Кӯҳони шутур аз равған иборат буда, ҳангоми ташнагӣ ҷойи обро гирифта метавонад. Барои ҳамин шутуррон, одатан, дар биёбон обро кам истеъмол мекунанд. Кафи пойи шутурҳо хеле паҳн аст. Ин имкон медиҳад, ки онҳо дар регзор ва хоки нарми биёбон ба кафи по такя карда, бемалол ҳаракат кунанд.

пешина
аз 395
навбатӣ