ИБНИ МУҚЛА

Ибни Муқла (853-940). Номи пуррааш Абуалӣ Муҳаммад ибни Алӣ ибни Ҳусайн ибни Муқлаи Шерозӣ. Яке аз бузургтарин хаттотон, забоншиносон ва олимони форс-тоҷик мебошад, ки вазифаҳои мулозимӣ ва вазирии халифаҳои Аббосиро дар давраи ҳукмронии Муқтадир (908-932), ал-Қоҳир (932-934) ва ар-Розӣ (934-940) ба уҳда дошт. Ибни Муқла барои бартарафсозии мушкилоти навиштану хондани хатти куфӣ шаш навъи хат (сулс, насх, муҳаққақ, райҳон, тавқеъ, риқоъ)-ро ихтироъ карда, қоида ва дастуре дар навиштани хатти арабиасос таҳия кардааст. Ӯ нуқтаро дар алифбои арабӣ бори аввал ба кор бурдааст. Бо фармони халифа ар-Розӣ золимона ба қатл мерасад.

ФАХРУДДИНИ РОЗӢ

Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Умар (1149-1209), ки бо номи Фахруддини Розӣ машҳур аст, яке аз файласуфони мутакаллим, фақеҳ, муаррих, табиб ва риёзидони машҳури форс-тоҷик буд. Саводи ибтидоиро назди падараш омӯхта, барои تکмили дониш ба Мовароуннаҳр омадааст. Дар Хоразм муддате мураббии писари Алоуддини Текеш – Муҳаммади Хоразмшоҳ буд. Розӣ китоби машҳураи «Ҷомеъу-л-улум»-ро ки дар бораи зиёда аз 60 соҳаи илму дониш маълумот медиҳад, навишта, таълимоти мазҳабҳои мухталифро аз назари каломи суннӣ интиқод кард. Ин амали ӯ адовату душмани мухолифонашро барангехт ва ӯро карромиён заҳр дода куштанд.