ДАВЛАТИ
САРБАДОРОН

Давлати Сарбадорон яке аз давлатҳои асримиёнагии тоҷикони хуросонӣ мебошад, ки тайи солҳои 1337–1381 вуҷуд дошта, зимни ошӯби ҳунармандон, заминдорони хурд ва мардуми озодихоҳ алайҳи зулми муғулон таъсис ёфтааст. Подшоҳони номдори давлати Сарбадорон Абдурраззоқи Боштӣ (1335–1337), Ваҷеҳуддини Масъуд (1337–1344), Муҳаммади Ойтемур (1344–1346), Кулу Исфандиёр (1346–1347), Шамсуддини Фазлуллоҳ (1348–1349), Хоҷа Яҳёи Каробӣ (1352–1358), Паҳлавон Ҳайдари Қассоб (1359–1360), Хоҷаалии Муаййид (1365–1381) ва дигарон мебошанд.

Сарварии ғоявии Сарбадорони Хуросон шайхи масҷиди ҷомеи Сабзавор Шайх Ҳасани Ҷӯрӣ буд, ки вай ба устодонаш такя карда, силсилаи озодихоҳонаи суфияро таъсис дод. Ҳадафи онҳо сарнагун кардани ҳукмронии муғулон буд. Аъзоёни ин ташкилоти суфия уҳдадор буданд, ки узвияти худро махфӣ дошта, ҳамеша мусаллаҳ бошанд ва бо аввалин даъвати шайх ба мубориза ҳозир шаванд. Усули муборизаи Сарбадорон ба ошӯби Абумуслими Хуросонӣ шабоҳате дошта, мехостанд дар Хуросон давлати миллии худро таъсис диҳанд.

САБАБИ САР ЗАДАНИ ОШӮБ
ДАР ЧӢ БУД?

Ошӯб аз зулми сахти муғулон ва густохии гумоштаҳои онҳо дар замони ҳукмронии Абусаъиди Элхонӣ соли 1335 сар задааст. Сабаби ошӯб панҷ тан элчиёни муғуле гаштанд, ки дар деҳаи Боштини Байҳақ барои шабгузаронӣ дар хонаи бародарон Ҳасану Ҳусейн истода, тамаъ бар зану аёли хонадон карданд. Бародарон аз ғояти нангу номус элчиёнро куштанд ва муғулон барои хунхоҳии онҳо ба деҳаи Боштин лашкар фиристоданд. Абдурраззоқи Боштинӣ мардумро ҷамъ карда, шиор партофт, ки алайҳи муғулон ғолиб меоем ё сар ба дор медиҳем. Аз ин хотир ошӯбгарон ва минбаъд давлати онҳо «Сарбадорон» ном гирифт.