Ҷаҳони Тоҷикон

шаш сол ҳукмронӣ кард (с.822-828). Вориси ӯ Абулаббоси Абдуллоҳ, ки ба Нишопур, маркази он вақтаи Хуросон омад, ҳамчун ҳокими мустақил ба ҳукмронӣ шуруъ кард. Халифаи нав Мӯътасим (833-842) анъанаҳои номардонаи ҳалифахои Аббосиро идома дод, ки ба гуфтаи Гардезӣ, ба ӯ канизак ва саллаи (заҳролудшуда)-ро ҳамчун туҳфа фиристод. Ба назди Абдуллоҳ омада, ин канизак, ки ба ӯ ҳоким маъқул омад ва асрори ин салларо ошкор кард.
Чунин аст, ки «Таърихи Кембриҷи Эрон» дар бораи нақши Тоҳириён дар хилофати Аббосиён менависад: «Дар давоми 3 аср (ислом– М.А.) чор насли хонаводаи Тоҳириён аз ҳамдигар ҳокимиро (Хуросон– М.А.) аз халифаҳои Аббосӣ (205-59/821-73) мерос гирифтанд. Ҳамин тариқ, одатан ин хонаводаро аввалин сулола дар шарқ мешуморанд, ки аз халифаҳо дар Ироқ мустақил шуда буд; тибқи ин дидгоҳ, нақши онҳо дар парокандагии ягонагии сиёсии хилофати исломӣ ба нақши ҳокимони Ағлабии Ифрикия ё Тунис дар ғарби дур ва Тулуниён дар Миср ва Сурия мувофиқ мебуд. Тавре ки дар поён мебинем, ҳам аз ҷиҳати назарияи конститутсионӣ ва ҳам рафтори воқеии Тоҳириён ба ин нуқтаи назар эътирозҳои ҷиддӣ мавҷуданд; аз бисёр ҷиҳат, ин таҳлили иштибоҳӣ ва сатҳии парвандаҳо мебошад. Аммо, шояд дуруст бошад, ки пайдарпайии қудрати Тоҳириён, воқеан ба оғози эҳёи ҳувият ва фарҳанги миллии форсӣ (тоҷикӣ– М.А.) мусоидат кард, гарчанде ки Спулер қайд кардааст, ки ворисии ҳокимияти аввали Тоҳириён дар ҳукмронии Эрон «дар назария, ҳеҷ чизи муҳимме тағйир наёфтааст, аммо дар амал аввалин сулолаи мустақили мусулмонон дар хоки Эрон бунёд ёфтааст; эҳёи сиёсии миллати форс (тоҷикӣ. – M.A.) оғоз ёфт».

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё