Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

бейликҳо тақсим шуд, ки яке аз онҳо бейлики Усмонӣ оқибат ба давлати азими абарқудрат мубаддал гашт.
Дар ин замон (асрҳои XII-XIII) салтанати Қуния шукуфоии фарҳангиро аз сар гузаронд, ки бо намунаҳои барҷастаи меъморӣ ҷудошуда меистод. Ба он меҳмонхонаҳои калон, корвонсаройҳо дохил мешуданд, ки ҳамчун нуқтаҳои интиқол ва мубодилаи молҳо ва нуқтаҳои тиҷоратии корвонгард истифода мешуданд. Дар замони Салҷуқиён садҳо чунин биноҳо сохта шуда буданд, ки ин низ аз пайравӣ ба ҷузъи дигари стратегияи Сомониён –сарпарастӣ дар Шоҳроҳи Абрешим шаҳодат медиҳад. Шаҳрҳои асосии салтанати Қуния – Қуния, Қайсари, Сивас ва дигарон ҳамзамон марказҳои ҳунармандӣ низ буданд. Тиҷорати Рум - Салҷуқиён иқтисоди Осиёи Хурдро эҳё карда, ба он такон дод ва то охири асри XIII он назаррас боқӣ монд. Сарфи назар аз муносибатҳои хеле хуби байнидавлатии ҳокимони воломақоми Рум ва Салҷуқиён, кӯшиши азхудкунии аҳолии давлати Салҷуқиён аз тарафи Рум, дар маҷмӯъ, бинобар ҷараёни бепоёни муҳоҷират аз Варорӯд ва Хуросон ба нокомӣ анҷом ёфт. Аз ин минтақаҳои суннатии тоҷикнишин ва туркнишин ба ғарб, бар асари ҳуҷуми муғулҳо мавҷҳои нави кӯчманчиёни туркҳои мусулмон, инчунин хонаводаи зиёди бумӣ пайваста ҷараён мегирифт.
Аз ин рӯ, дар ниҳояти кор, салтанат таҳти таъсири қавии фарҳангии Руми тамаддуни володошта устувор монд, вақте ки фарҳанги тоҷик бо он бо муваффақият рақобат карда тавонист.

пешина
аз 335
навбатӣ