Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

дурудароз ҳузур надоштани халифа дар Бағдод, шаҳр бевосита дар дасти онҳо буд. Дар замони се халифаи аввал Бармакиён вазирону машваратчии онҳо буданд ва ин корро дар давраи Ҳорун, ки худашон ба воя расониданд, идома доданд. Ҳамин тариқ, муҳоҷирон аз Осиёи Марказӣ (Бохтар) ҳокимони воқеии хилофат буданд. Робитаҳои наздик бо ҳукумат Бармакиёнро бениҳоят бою ғанӣ гардонд, ки дар ниҳояти кор барои бисёре аз аъзои оила фалокатбор гардид. Сарвати афсонавии ин хонадони пурқувват, ҳатто дар афсонаи «Ҳазору як шаб» (дар қисми «зиёфати Бармакиён») инъикос ёфтааст. Бо эҳтимоли зиёд, таъмини сулҳу субот дар набудани халифаи ҳукмрон дар пойтахти хилофат ва ҳукмронии Бармакиён сабаби пайдоиши як зарбулмасали ҷолиб гардид: «Дар Бағдод ҳама ором аст» ё мактубҳои мунтазами вазирони бузурги Бармакиён ба халифа, ки ӯро дар бораи ором будани вазъият дар дили хилофат (пойтахт) огоҳ мекарданд.
Шарқшиноси машҳури рус В.В. Бартолд дар мақолаи худ, ки махсус ба таърихи ин сулолаи «вазирони бузург» бахшида шудааст, ба маъхазҳои ибтидоии арабӣ-эронӣ такя карда, хабар медиҳад, ки вазири бузург Яҳё Холиди Бармакӣ дар ҳукмронӣ дар Бағдод аз падари худ монданӣ надошт. Ҳамчун халифа Ҳорун ар-Рашид, ки ӯро (Яҳё Бармакӣ) «падари» худ номида буд, пас аз халифа шуданаш ӯро ба мансаби вазир бо салоҳиятҳои номаҳдуд таъин кард, ки ӯ дар тӯли 17 сол (солҳои 786-803) давлатро бо кумаки писаронаш Фазл ва Ҷаъфар идора мекард.
Марҳилаи аввали ҳукмронии ин халифаи Бағдод, ки ба сулолаи вазирони бузурги Бармакиён такя мекард, бо шукуфоӣ дар соҳаҳои назм ва мусиқӣ, савдо ва иқтисод шӯҳрат ёфт. Хизмати асосии таърихии ин оилаи бузурги вазирон на дар таъмини

пешина
аз 335
навбатӣ