қавии мутамарказ (Абумуслим), аҳолии минтақа пас аз каме муқовимат дар лаҳзаи таҳдиди воқеӣ барои бартараф кардани ин мушкилот дар атрофи он муттаҳид шуданд. Ҳам таҳқиқотчиёни асрҳои миёна ва ҳам маҳаллӣ аз афзоиши бесобиқаи ҳокимияти Абумуслим хабар медиҳанд, ки «Қасре, ки барои худаш дар Марв сохта, тахти ҳокимро дар маркази хонаи чоргунбаза ҷойгир карда буд, гӯё мегуфта бошад, ки дар чор қисмати олам ҳукмрон аст».
Аввалин халифаҳои Аббосӣ, ки ба чашидани неъматҳои ҳокимият дар империяи азим шуруъ карда буданд, барои мустаҳкам кардани қудрати худ аз «сарпарастон»-и номувофиқ ба мисли Абумуслим озод шуданро сар карданд. Пас аз нокомии кӯшиши ҷисмонӣ аз байн бурдани ӯ тавассути ташкили исёни зердастони араб (Зайд б. Солеҳ ва дигарон), халифаи Бағдод Абумуслимро ба вазифаи баланд дар Сурия таъйин кард, ки то ӯро аз як пойгоҳи пурқудрати иҷтимоиаш дар Хуросон ва Варорӯд дур созад. Пас аз чанде Абумуслимро барои куштори хиёнаткорона ба пойтахт даъват карданд (с.755), ки ин на ба суст шудани мавқеи хуросониён, балки, баръакс, ба тақвияти нерӯи онҳо оварда расонд.
Мероси бузурги таърихии фарзанди халқи тоҷик Абумуслим (сарфи назар аз баъзе ақидаҳои шиагияш) дар ҷаҳони ислом дар он аст, ки ӯ, дар ҳақиқат, бо як ҷунбиши пурқудрат дини нав (ислом)-ро аз маҳдудияти бадавӣ (ҷиҳод барои ғанимат) наҷот додан сарварӣ намуд. Бо ин тариқ, ба дин ва тамаддуни ислом заминаи васеи иҷтимоӣ фароҳам овард, ки он аз миллатгароии маҳдуди арабӣ боло рафта, анъанаҳо ва арзишҳои халқҳои нав исломро қабулнамуда ба назар гирифт. Маҳрум кардани инҳисори араб аз қудрати имтиёзноки ҳарбӣ ва маъмурӣ дар шарқ ва тадриҷан иваз кардани онҳо бо фармондеҳон ва амалдорони боистеъдоди маҳаллӣ боиси ба дини ислом гузаштани қабилаҳо ва қавмҳои сершумори Турон ва Хуросон