Зеҳн
АСОСҲОИ АЛГОРИТМ ВА БАРНОМАСОЗӢ БО ЗАБОНИ PYTHON

Агенти Зеҳнӣ · 19 октябри 2026 · 71 саҳифа

Барномасозӣ
Аз аввал хондан

Барои номҳои чандкалима қоидаи ҷудокунии дигар лозим мешавад.
Муқоиса ва мураттабсозии сатрҳо
Мо барои зудтар ёфтани калима аз мураттабсозии алифбоӣ истифода мебарем. Агар калимаҳо дар луғатҳо аз рӯйи алифбо ҷойгир намешуданд, барои ҷустуҷӯи як калима вақти зиёд сарф мекардем. Принсипи мураттабсозии сатрҳо дар забони барномасозии Python чӣ гуна аст?
Python сатрҳоро аз рӯйи рамзҳои ададии Unicode муқоиса мекунад.
Ин тартиб на ҳамеша бо алифбои тоҷикӣ мувофиқ аст.
Ҳангоми муқоисаи калимаҳо аввал ҳарфҳои якуми онҳо муқоиса карда мешаванд. Агар онҳо фарқ кунанд, натиҷаи муқоиса муайян мегардад ва ҳарфҳои минбаъда дигар санҷида намешаванд. Агар ҳарфҳои якум баробар бошанд, ҳарфҳои дуюм муқоиса мешаванд ва ин амал то охири сатр идома меёбад. Масалан, калимаи «анбор» аз калимаи «ангур» «хурдтар»
аст, зеро онҳо дар ҳарфи сеюм фарқ мекунанд ва «б» < «г».
Агар аломатҳои яке аз сатрҳо ба охир расанд, сатри кӯтоҳтар аз сатри дарозтар хурд ҳисобида мешавад. Масалан:
«сар» < «сард»
Дар мисолҳои зерин рамзи Unicode-и ҳарфи калон аз ҳарфи хурди муқоисашаванда хурдтар аст:
«А» < «а» ва «П» < «а»
Аммо компютер «тартиби алифбоӣ»-ро аз куҷо медонад? Ҳангоми муқоисаи сатрҳо забони Python рамзҳои ададии аломатҳоро дар ҷадвали Unicode истифода мебарад. Ҳар як аломат дар ин ҷадвал рақами тартибии худро дорад. Аз ҳамин сабаб, тартиби муқоисаи забони Python на ҳамеша бо тартиби луғавии алифбои тоҷикӣ яксон аст.
Ҷуфти калимаҳои «САР» ва «Сар»-ро мегирем. Аломати якум дар ҳар ду калима якхела аст, аммо аломати дуюм фарқ мекунад: дар калимаи якум ҳарфи калон ва дар калимаи дуюм ҳамон ҳарф бо шакли хурд навишта шудааст. Ҳамин тавр, ҳосил мешавад, ки:
«САР» < «Сар» < «сар»
Бо аломатҳои дигар — рақамҳо ва ҳарфҳои лотинӣ — чӣ мешавад?
Рақамҳо дар ҷадвали рамзҳо бо тартиб ҷойгир буда, пеш аз ҳарфҳои лотинӣ меоянд.

пешина
аз 71
навбатӣ