Тоҷикистон ё дар ҳолатҳои пешбининамудаи Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешаванд.

Таносуби танзими ҳуқуқии муносибатҳои меҳнатӣ дар меъёрҳои махсус инъикос ёфтааст, ки омилҳои гуногуни зайлро ба инобат мегирад: хусусиятҳои субъектҳои мухталифи меҳнат (кормандони ноболиғи то 18-сола, занон, шахсони дорои масъулияти оилавӣ ва ғайра); хусусияти кори гурӯҳҳои алоҳидаи кормандон (роҳбари ташкилот ва аъзои мақомоти иҷроияи коллегиалии ташкилотҳо, омӯзгорон, кормандони фосилавӣ, варзишгарони касбӣ ва ғайра); хусусиятҳо ва шароити истеҳсолот ва меҳнат (кормандони хонагӣ, хонакорон ва ғайра); ҳудуди ҷойгиршавӣ, бо назардошти шароити табиию иқлимӣ ва дигар омилҳо.

Фарқият инчунин дар шартномаҳои коллективӣ, созишномаҳо, санадҳои меъёрии локалӣ (дар муқаррар намудани реҷаи кор ва истироҳат, стандартҳои музди меҳнат ва бехатарӣ, имтиёзҳои иловагии иҷтимоӣ, кафолатҳо ва ғайра) муттаҳид карда мешавад. Афзоиши нақши танзими музокироти коллективӣ боиси зиёд шудани қоидаҳои махсус дар шартномаҳои коллективӣ ва созишномаҳо мегардад.

Қонунгузорӣ инчунин шахсонеро муқаррар менамояд, ки барои онҳо қонунҳои меҳнат ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии меҳнат татбиқ намегарданд, агар онҳо корфармо набошанд. Ба чунин шахсон дохил мешаванд: хизматчиёни ҳарбӣ ҳангоми иҷрои ӯҳдадориҳои хизматӣ